Guru Ravidas Jayanti 2026 माघ पौर्णिमेला रविदास जयंती का साजरी केली जाते? संत शिरोमणी यांच्या उदयाची कहाणी जाणून घ्या

Publish: Sun, 1 Feb 2026 (06:40 IST) Updated: Sat, 31 Jan 2026 (17:42 IST)

Guru Ravidas Jayanti 2026: रविदास जयंती दरवर्षी माघ पौर्णिमेला श्रद्धेने आणि भक्तीने साजरी केली जाते. त्यांच्या कृती, विचार आणि भक्तीद्वारे संत रविदासांनी समाजातील असमानता आणि भेदभावाच्या प्रचलित कल्पनांना आव्हान दिले. या वर्षी रविदास जयंती कधी येते ते जाणून घेऊया.

गुरु रविदास हे भक्ती चळवळीतील एक प्रसिद्ध व्यक्तिमत्व होते. हिंदू कॅलेंडरनुसार, रविदास जयंती माघ पौर्णिमेला साजरी केली जाते, जी फेब्रुवारी २०२६ मध्ये येते. या वर्षी, रविदास जयंती १ फेब्रुवारी २०२६ (रविवार) साजरी केली जाईल. हा दिवस संत रविदासांच्या समानता, भक्ती आणि सामाजिक न्यायाच्या शिकवणींचे स्मरण करण्यासाठी समर्पित आहे.

गुरु रविदास (१३७७-१५२७ इ.स.) यांना रैदास, रोहिदास आणि रुहिदास अशा विविध नावांनी ओळखले जाते. ते भक्ती चळवळीचे एक प्रसिद्ध संत होते. त्यांच्या भक्तीगीतांचा आणि पदांचा भक्ती चळवळीवर खोलवर प्रभाव होता. इतिहासकारांच्या मते, त्यांचा जन्म इ.स. १३७७ मध्ये भारतातील उत्तर प्रदेशातील वाराणसीतील मंधुदेव येथे झाला. काही विद्वान गुरु रविदासांचा जन्म १३९९ मध्ये मानतात. त्यामुळे गुरु रविदासांच्या नेमक्या जन्मतारखेबाबत वाद आहे. हिंदू कॅलेंडरनुसार त्यांचा जन्म माघ पौर्णिमेला झाला होता. त्यामुळे त्यांची जयंती हिंदू चंद्र कॅलेंडरनुसार माघ पौर्णिमेला साजरी केली जाते.

भक्ती चळवळीचे प्रसिद्ध संत

गुरु भक्ती चळवळीचे एक प्रसिद्ध संत होते. त्यांच्या भक्तीगीतांचा आणि पदांचा भक्ती चळवळीवर कायमचा प्रभाव पडला. जग अजूनही महान संत गुरु रविदास आणि त्यांच्या योगदानाचे स्मरण करते आणि त्यांच्या सन्मानार्थ दरवर्षी रविदास जयंती साजरी केली जाते.

ते संत शिरोमणी कसे बनले

कौटुंबिक पार्श्वभूमी

संत रविदास यांचा जन्म एका सामान्य कुटुंबात झाला. ते पारंपारिकपणे मोती बनवण्याचे काम करत होते आणि लहानपणापासूनच साधे जीवन जगत होते.

समाजाशी संघर्ष

त्या काळात जातीभेद खोलवर रुजला होता. संत रविदासांना सामाजिक दुर्लक्ष आणि भेदभावाचा सामना करावा लागला, परंतु त्यांनी कधीही हिंसाचार किंवा द्वेषाचा अवलंब केला नाही.

कर्म आणि भक्ती

त्यांनी कर्माला खरी भक्ती मानली. त्यांनी कठोर परिश्रम, देवाचे स्मरण आणि नैतिक जीवनाचा आध्यात्मिक मार्ग स्थापित केला.

शिष्यांचा विकास

त्यांच्या विचारांनी अनेक लोक प्रभावित झाले. हळूहळू, त्यांच्या शिष्यांची आणि अनुयायांची संख्या वाढली आणि त्यांना एक प्रभावशाली संत म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

सामाजिक प्रभाव

समानता, मानवी प्रतिष्ठा आणि भक्तीच्या त्यांच्या संदेशामुळे त्यांना समाजात एक विशेष स्थान मिळाले. या योगदानासाठी त्यांना "संत शिरोमणी" असे संबोधले जात असे.

रविदास जयंती का साजरी केली जाते?

संत रविदास जयंती संत रविदासांच्या जयंतीच्या स्मरणार्थ साजरी केली जाते. समानता, भक्ती आणि सामाजिक न्यायाच्या त्यांच्या संदेशांचे स्मरण करण्यासाठी आणि स्वीकारण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

संत रविदास कोणत्या चळवळीशी संबंधित होते?

संत रविदास भक्ती चळवळीशी संबंधित होते. देवाच्या भक्तीद्वारे त्यांनी जातीयवाद, भेदभाव आणि सामाजिक असमानतेला विरोध केला.

संत रविदासांची मुख्य शिकवण अशी होती:

सर्व मानव समान आहेत.

खरी भक्ती कृती आणि आचरणातून येते.

शहाणपण कृतीतून प्राप्त होते, जात किंवा जन्मातून नाही.