चवळी लागवड कशी करावी? कमी खर्चात घ्या भरघोस उत्पादन!
महाराष्ट्रात चवळी लागवड ही खरीप आणि उन्हाळी दोन्ही हंगामांत यशस्वीरीत्या केली जाते. हे पीक जमिनीची सुपीकता वाढवण्यासाठी उत्तम मानले जाते.
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: चवळीच्या पिकासाठी उष्ण आणि दमट हवामान उत्तम मानले जाते.
जमीन: मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी जमीन निवडावी. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.
२. सुधारित वाण (Varieties)
कोकण सदाबहार: हिरव्या शेंगांसाठी उत्तम वाण.
पुसा कोमल: कीड आणि रोगांना बळी न पडणारी जात.
पुसा फाल्गुनी: कमी दिवसांत (६०-६५ दिवस) तयार होणारी जात.
C-152: धान्यासाठी उत्तम मानली जाणारी जात.
३. पेरणी आणि बियाणे
पेरणीची वेळ:
खरीप: जून ते जुलैचा पहिला आठवडा.
उन्हाळी: फेब्रुवारी ते मार्च.
बियाण्याचे प्रमाण: हेक्टरी १२ ते १५ किलो बियाणे लागते.
अंतर: दोन ओळींत ४५ सेंमी आणि दोन रोपांत १५ सेंमी अंतर ठेवावे.
बीजप्रक्रिया: पेरणीपूर्वी प्रति किलो बियाण्यास २.५ ग्रॅम थिराम किंवा कॅप्टन, आणि १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम जिवाणू संवर्धन लावावे.
४. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
खत व्यवस्थापन: जमिनीची मशागत करताना हेक्टरी ५ ते ६ टन शेणखत मिसळावे. पेरणीच्या वेळी २५ किलो नत्र आणि ५० किलो स्फुरद प्रति हेक्टरी द्यावे.
पाणी व्यवस्थापन: खरीप हंगामात पावसाच्या अंदाजानुसार पाणी द्यावे. उन्हाळी पिकासाठी जमिनीच्या प्रकारानुसार ८ ते १० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
५. काढणी आणि उत्पादन
भाजीच्या शेंगांसाठी पेरणीनंतर ४५ ते ५० दिवसांत पहिली काढणी करता येते.
धान्यासाठी शेंगा पूर्ण वाळल्यावर (७५ ते ९० दिवसांत) काढणी करावी.
उत्पादन: हिरव्या शेंगांचे उत्पादन हेक्टरी ८० ते १०० क्विंटल, तर धान्याचे उत्पादन १० ते १५ क्विंटलपर्यंत मिळते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
हवामान: चवळीच्या पिकासाठी उष्ण आणि दमट हवामान उत्तम मानले जाते.
जमीन: मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी जमीन निवडावी. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.
२. सुधारित वाण (Varieties)
कोकण सदाबहार: हिरव्या शेंगांसाठी उत्तम वाण.
पुसा कोमल: कीड आणि रोगांना बळी न पडणारी जात.
पुसा फाल्गुनी: कमी दिवसांत (६०-६५ दिवस) तयार होणारी जात.
C-152: धान्यासाठी उत्तम मानली जाणारी जात.
३. पेरणी आणि बियाणे
पेरणीची वेळ:
खरीप: जून ते जुलैचा पहिला आठवडा.
उन्हाळी: फेब्रुवारी ते मार्च.
बियाण्याचे प्रमाण: हेक्टरी १२ ते १५ किलो बियाणे लागते.
अंतर: दोन ओळींत ४५ सेंमी आणि दोन रोपांत १५ सेंमी अंतर ठेवावे.
बीजप्रक्रिया: पेरणीपूर्वी प्रति किलो बियाण्यास २.५ ग्रॅम थिराम किंवा कॅप्टन, आणि १० किलो बियाण्यास २५० ग्रॅम रायझोबियम जिवाणू संवर्धन लावावे.
खत व्यवस्थापन: जमिनीची मशागत करताना हेक्टरी ५ ते ६ टन शेणखत मिसळावे. पेरणीच्या वेळी २५ किलो नत्र आणि ५० किलो स्फुरद प्रति हेक्टरी द्यावे.
पाणी व्यवस्थापन: खरीप हंगामात पावसाच्या अंदाजानुसार पाणी द्यावे. उन्हाळी पिकासाठी जमिनीच्या प्रकारानुसार ८ ते १० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
५. काढणी आणि उत्पादन
भाजीच्या शेंगांसाठी पेरणीनंतर ४५ ते ५० दिवसांत पहिली काढणी करता येते.
धान्यासाठी शेंगा पूर्ण वाळल्यावर (७५ ते ९० दिवसांत) काढणी करावी.
उत्पादन: हिरव्या शेंगांचे उत्पादन हेक्टरी ८० ते १०० क्विंटल, तर धान्याचे उत्पादन १० ते १५ क्विंटलपर्यंत मिळते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
