शुक्रवार, 30 सप्टेंबर 2022
  1. मराठी बातम्या
  2. आज-काल
  3. मंथन
Written By
Last Modified शुक्रवार, 3 डिसेंबर 2021 (11:06 IST)

Rajendra prasad Birth Annversary:'भारतरत्न' राजेंद्र प्रसाद यांच्याबद्दल रंजक गोष्टी जाणून घ्या

Rajendra prasad Birth Annversary: आज भारताचे पहिले राष्ट्रपती, डॉ. राजेंद्र प्रसाद (First President of India) यांची 137 वी जयंती आहे. देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासाचा उल्लेख केव्हाही झाला की, डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचे नाव नेहमीच अग्रस्थानी येते. डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे भारताचे पहिले राष्ट्रपती आणि महान भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक होते. ते भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील प्रमुख नेत्यांपैकी एक होते आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी प्रमुख भूमिका बजावली. राजेंद्र प्रसाद यांनी भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीतही महत्त्वाचे योगदान दिले. लोक त्यांना ‘राजेंद्रबाबू’या नावाने आदराने हाक मारायचे. 

डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचा जन्म ३ डिसेंबर १८८४ रोजी बिहारमधील सारण जिल्ह्यातील (आता सिवान) एका गावात झाला. त्यांचे वडील महादेव सहाय हे संस्कृत आणि पर्शियन भाषेचे अभ्यासक होते. त्यांची आई कमलेश्वरी देवी एक धर्माभिमानी (धर्मावर श्रद्धा ठेवणारी) स्त्री होती. राजेंद्र प्रसाद त्यांच्या पाच भावंडांमध्ये सर्वात लहान होते. राजेंद्रबाबू सर्वात लहान असल्याने लहानपणी त्यांना खूप प्रेम आणि आपुलकी मिळाली. लहानपणापासूनच त्यांना सकाळी लवकर उठण्याची सवय होती. त्यांना लहानपणापासूनच अभ्यासाची आवड होती. तो नेहमी आपल्या अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करत असे.
 
राजेंद्र प्रसाद यांचे पूर्वज मूळचे उत्तर प्रदेशातील कुआंगॉन अमोर्हा येथील रहिवासी होते. त्यानंतर त्यांचे कुटुंबीय बलिया येथे गेले, परंतु घरातील सदस्यांना बलिया आवडत नसल्याने ते तेथून बिहारच्या सारण जिल्ह्यात गेले. तो ५ वर्षांचा होता जेव्हा त्याने मौलवी साहेबांकडून फारसीचे वर्ग घेण्यास सुरुवात केली. यानंतर राजेंद्र प्रसाद प्राथमिक शिक्षणासाठी छपरा येथे आले. वयाच्या अवघ्या 13 व्या वर्षी तिचं शिक्षण सुरू असतानाच लग्न झालं. त्यांच्या पत्नी राजवंशी देवी होत्या. लग्नानंतरही त्यांनी पाटणा येथील टीके घोष अकादमीतून पुढील शिक्षण पूर्ण केले. 
 
वयाच्या १८ व्या वर्षी राजेंद्र प्रसाद यांनी कोलकाता विद्यापीठाची प्रवेश परीक्षा दिली. त्या परीक्षेत ते पहिले आले. त्यानंतर 1902 मध्ये त्यांनी कोलकात्याच्या प्रसिद्ध प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. 1915 मध्ये राजेंद्र प्रसाद यांनी सुवर्ण पदक मिळवून लॉ मध्ये मास्टर्स पूर्ण केले. आणि नंतर अलाहाबाद विद्यापीठातून कायद्यात डॉक्टरेट मिळवली.
 
डॉ.राजेंद्र प्रसाद यांनी त्यांच्या आत्मचरित्राशिवाय अनेक पुस्तकेही लिहिली आहेत. यापैकी "बापूंच्या पावलावर पाऊल ठेवून", "चंपारण येथील सत्याग्रह", "भारत विभाजित", "भारतीय संस्कृती, "गांधीजींची देणगी" आणि "खादीचे अर्थशास्त्र" इत्यादी. राजेंद्र प्रसाद देशाचे पहिले राष्ट्रपती झाले, सोबत. यासह, त्यांनी भारताच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कृषी आणि अन्न मंत्री म्हणूनही काम केले. 
 
उल्लेखनीय आहे की डॉ. राजेंद्र प्रसाद हे एकमेव नेते आहेत, जे दोन वेळा देशाचे राष्ट्रपती होते. त्यांचा व्यवसाय वकिली होता, परंतु त्यांनी राजकारणात पूर्ण योगदान दिले. स्वातंत्र्यलढ्यातील काँग्रेसच्या प्रमुख नेत्यांपैकी ते एक होते. राजेंद्र प्रसाद हे असे नेते होते ज्यांनी स्वतःच्या आधी इतरांचा विचार केला. गरीब आणि पिडीत शेतकऱ्यांमध्ये काम करण्यासाठी त्यांनी आपले भविष्य स्वीकारले. 1950 मध्ये संविधान सभेच्या शेवटच्या बैठकीत त्यांची अध्यक्षपदी निवड झाली आणि 26 जानेवारी 1950 ते 13 मे 1962 पर्यंत ते देशाचे पहिले राष्ट्रपती होते. राष्ट्रपती झाल्यानंतर राजेंद्र प्रसाद यांनी अनेक सामाजिक कामे केली. 
 
1962 मध्ये राष्ट्रपती पदावरून काढून टाकल्यानंतर, त्यांना भारत सरकारने सर्वोच्च नागरी सन्मान भारतरत्न देऊन सन्मानित केले. आयुष्यातील शेवटचे काही क्षण घालवण्यासाठी त्यांनी पाटण्याजवळील सदाकत आश्रम निवडला. येथेच 28 फेब्रुवारी 1963 रोजी त्यांचे निधन झाले.