आज नागपंचमी; नैवेद्यासाठी बनवा 'ही' पारंपरिक गोड रेसिपी
नागपंचमीच्या दिवशी नागदेवतेची पूजा करून नैवेद्य दाखवण्याची परंपरा अनेक कुटुंबांमध्ये आहे. महाराष्ट्रात या दिवशी घरच्या घरी विविध पारंपरिक पदार्थ तयार केले जातात. त्यापैकी दिंड हा गोड पदार्थ नागपंचमीच्या नैवेद्यासाठी खास मानला जातो. गूळ, खोबरे आणि गव्हाचे पीठ यापासून तयार होणारा हा पदार्थ चवीला स्वादिष्ट आणि बनवायलाही सोपा आहे.
नागपंचमीसाठी दिंड बनवण्यासाठी साहित्य
सारणासाठी-
१ कप ताजे किसलेले खोबरे
¾ कप गूळ
२ चमचे खसखस
२ चमचे तूप
½ चमचा वेलची पूड
चिमूटभर जायफळ पूड
आवरणासाठी-
१ कप गव्हाचे पीठ
१ चमचा तूप
चिमूटभर मीठ
आवश्यकतेनुसार पाणी
दिंड बनवण्याची कृती
१. प्रथम सारण तयार करा: कढईत थोडे तूप गरम करून त्यात खसखस घाला. खसखस हलकी भाजल्यानंतर त्यात किसलेले खोबरे आणि गूळ घाला. हे मिश्रण मंद आचेवर शिजवा. गूळ पूर्णपणे वितळल्यानंतर मिश्रण थोडे घट्ट होऊ द्या. त्यात वेलची आणि जायफळ पूड घालून व्यवस्थित मिसळा. गॅस बंद करून सारण थंड होण्यासाठी बाजूला ठेवा.
२. पीठ मळून घ्या: एका परातीत गव्हाचे पीठ घ्या. त्यात तूप आणि चिमूटभर मीठ घालून मिक्स करा. आवश्यकतेनुसार पाणी घालून मऊसर पीठ मळून घ्या. पीठ काही मिनिटे झाकून ठेवा.
३. दिंड तयार करा: पीठाचे छोटे गोळे करून त्याची पातळ पोळी लाटून घ्या. त्यामध्ये तयार केलेले खोबरे-गुळाचे सारण भरा आणि पोळी बंद करून हलक्या हाताने दाबा.
४. तव्यावर भाजा: गरम तव्यावर दिंड ठेवून दोन्ही बाजूंनी मंद ते मध्यम आचेवर भाजा. वरून थोडे तूप सोडल्यास दिंड अधिक खमंग आणि स्वादिष्ट होतो.
नागपंचमीच्या नैवेद्यासाठी दिंड का खास?
नागपंचमी हा नागदेवतेच्या पूजेचा महत्त्वाचा सण आहे. या दिवशी घरगुती पद्धतीने तयार केलेला गोड नैवेद्य अर्पण करण्याची प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते. दिंड हा महाराष्ट्रातील पारंपरिक गोड पदार्थ असल्यामुळे अनेक घरांमध्ये सणासुदीच्या दिवशी तो आवडीने केला जातो.
मात्र नागपंचमीच्या नैवेद्याच्या पद्धती कुटुंब, प्रदेश आणि स्थानिक परंपरेनुसार वेगवेगळ्या असू शकतात. त्यामुळे आपल्या घरातील प्रथा असल्यास त्यानुसार नैवेद्य तयार करणे योग्य.
दिंड अधिक चविष्ट होण्यासाठी टिप्स
सारण तयार करताना गॅस मंद ठेवा.
गूळ आणि खोबरे जास्त वेळ शिजवू नका; सारण खूप कोरडे होऊ शकते.
पीठ मऊ मळल्यास दिंड लाटणे सोपे जाते.
दिंड तव्यावर मंद आचेवर भाजल्यास आतले सारण व्यवस्थित गरम होते.
नैवेद्यासाठी पदार्थ तयार करताना स्वच्छता आणि आपल्या घरातील पूजेच्या परंपरेनुसार पाककृती करा.
गूळ, खोबरे आणि खसखशीच्या सारणामुळे दिंडाला खास पारंपरिक चव मिळते. कमी साहित्यामध्ये आणि घरच्या घरी सहज तयार होणारा हा गोड पदार्थ नागपंचमीच्या नैवेद्यासाठी एक सुंदर पर्याय ठरू शकतो. पूजा झाल्यानंतर कुटुंबासोबत हा स्वादिष्ट पारंपरिक पदार्थ प्रसाद म्हणूनही आनंदाने खाता येईल.
