Gul Khobryache Dhonde अधिक मासातील संकष्टी चतुर्थी विशेष खास नैवेद्य: पारंपारिक गुळाचे धोंडे
अधिक मासात येणाऱ्या संकष्टी चतुर्थीला खूप विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी श्रीगणेशाला आणि घरात आलेल्या जावयाला किंवा भगवान विष्णूंच्या रूपाने देवाला 'धोंडे' (अनारसे किंवा विशेष पिठाचे दिवे/मोदक) देण्याची प्रथा आहे. अधिक मासातील संकष्टी चतुर्थीसाठी पारंपारिक आणि विशेष नैवेद्य म्हणजे 'गुळाचे धोंडे' (ज्याला आपण नैवेद्याचे खास मोदक किंवा धोंडे म्हणतो). चला तर, हा सोपा आणि सात्विक नैवेद्य कसा बनवायचा ते पाहूया.
खास नैवेद्य: गुळाचे पारंपारिक धोंडे (मोदक पद्धत)
हा नैवेद्य दिसायला मोदकासारखाच असतो, पण यामध्ये अधिक मासाच्या परंपरेनुसार गूळ आणि खोबऱ्याचे सारण भरून तो तेलात किंवा तुपात तळला जातो.
साहित्य-
आवरणासाठी (बाहेरचे पीठ):
गव्हाचे पीठ: १ कप
रवा: २ मोठे चमचे (कुरकुरीतपणासाठी)
गरम तुपाचे मोहन: १ मोठा चमचा
दूध किंवा पाणी: पीठ मळण्यासाठी
मीठ: चिमूटभर
सारणासाठी (आतले मिश्रण):
ओले खोबरे (खवलेले): १ कप
गूळ (किसलेला): १/२ कप
खसखस: १ छोटा चमचा
वेलची आणि जायफळ पूड: १ छोटा चमचा
ड्रायफ्रूट्सचे तुकडे: आवडीनुसार
तळण्यासाठी: शुद्ध तूप किंवा तेल
कृती-
सारण तयार करणे
एका कढईत खसखस हलकी भाजून घ्या. नंतर त्यात ओले खोबरे आणि गूळ एकत्र करा. मंद आचेवर गूळ वितळेपर्यंत हे मिश्रण परतून घ्या. मिश्रण थोडे सुके झाले की गॅस बंद करा आणि त्यात वेलची-जायफळ पूड व ड्रायफ्रूट्स घालून बाजूला थंड करायला ठेवा.
पीठ मळणे
एका परातीत गव्हाचे पीठ, रवा आणि चिमूटभर मीठ घ्या. त्यात कडकडीत तुपाचे मोहन घाला आणि मिक्स करा. आता दूध किंवा पाण्याचा वापर करून पीठ थोडे घट्ट (पुऱ्यांसारखे) मळून घ्या. हे पीठ १५ मिनिटे झाकून ठेवा.
धोंडे (मोदक) वळणे
मळलेल्या पिठाचे लहान लिंबाएवढे गोळे करा. त्याची लहान पुरी लाटून घ्या किंवा हाताने वाटी तयार करा. त्यात तयार केलेले खोबरे-गुळाचे सारण भरा. मोदकाप्रमाणे कळ्या पाडून किंवा करंजीसारखा आकार देऊन तोंड व्यवस्थित बंद करा (जेणेकरून तळताना सारण बाहेर येणार नाही). अधिक मासात शक्यतो ३३ च्या संख्येत हे धोंडे बनवण्याची प्रथा आहे.
तळणे आणि नैवेद्य दाखवणे
कढईत शुद्ध तूप किंवा तेल गरम करा. मंद ते मध्यम आचेवर हे धोंडे सोनेरी रंग येईपर्यंत छान तळून घ्या.
अधिक मासाचा विशेष नियम: पूजा आणि नैवेद्य झाल्यावर हे ३३ धोंडे एका तांब्याच्या किंवा केळीच्या पानात ठेवून त्यावर दिवा लावला जातो आणि हे 'वाण' म्हणून दिले जाते.
हा गरमागरम आणि सुवासिक नैवेद्य श्रीगणेशाला अर्पण करा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
हा नैवेद्य दिसायला मोदकासारखाच असतो, पण यामध्ये अधिक मासाच्या परंपरेनुसार गूळ आणि खोबऱ्याचे सारण भरून तो तेलात किंवा तुपात तळला जातो.
साहित्य-
आवरणासाठी (बाहेरचे पीठ):
गव्हाचे पीठ: १ कप
रवा: २ मोठे चमचे (कुरकुरीतपणासाठी)
गरम तुपाचे मोहन: १ मोठा चमचा
दूध किंवा पाणी: पीठ मळण्यासाठी
मीठ: चिमूटभर
सारणासाठी (आतले मिश्रण):
ओले खोबरे (खवलेले): १ कप
गूळ (किसलेला): १/२ कप
खसखस: १ छोटा चमचा
वेलची आणि जायफळ पूड: १ छोटा चमचा
ड्रायफ्रूट्सचे तुकडे: आवडीनुसार
तळण्यासाठी: शुद्ध तूप किंवा तेल
सारण तयार करणे
एका कढईत खसखस हलकी भाजून घ्या. नंतर त्यात ओले खोबरे आणि गूळ एकत्र करा. मंद आचेवर गूळ वितळेपर्यंत हे मिश्रण परतून घ्या. मिश्रण थोडे सुके झाले की गॅस बंद करा आणि त्यात वेलची-जायफळ पूड व ड्रायफ्रूट्स घालून बाजूला थंड करायला ठेवा.
पीठ मळणे
एका परातीत गव्हाचे पीठ, रवा आणि चिमूटभर मीठ घ्या. त्यात कडकडीत तुपाचे मोहन घाला आणि मिक्स करा. आता दूध किंवा पाण्याचा वापर करून पीठ थोडे घट्ट (पुऱ्यांसारखे) मळून घ्या. हे पीठ १५ मिनिटे झाकून ठेवा.
धोंडे (मोदक) वळणे
मळलेल्या पिठाचे लहान लिंबाएवढे गोळे करा. त्याची लहान पुरी लाटून घ्या किंवा हाताने वाटी तयार करा. त्यात तयार केलेले खोबरे-गुळाचे सारण भरा. मोदकाप्रमाणे कळ्या पाडून किंवा करंजीसारखा आकार देऊन तोंड व्यवस्थित बंद करा (जेणेकरून तळताना सारण बाहेर येणार नाही). अधिक मासात शक्यतो ३३ च्या संख्येत हे धोंडे बनवण्याची प्रथा आहे.
कढईत शुद्ध तूप किंवा तेल गरम करा. मंद ते मध्यम आचेवर हे धोंडे सोनेरी रंग येईपर्यंत छान तळून घ्या.
अधिक मासाचा विशेष नियम: पूजा आणि नैवेद्य झाल्यावर हे ३३ धोंडे एका तांब्याच्या किंवा केळीच्या पानात ठेवून त्यावर दिवा लावला जातो आणि हे 'वाण' म्हणून दिले जाते.
हा गरमागरम आणि सुवासिक नैवेद्य श्रीगणेशाला अर्पण करा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
