जन्माष्टमीला भगवान श्रीकृष्णाला नैवेद्य दाखवण्यासाठी स्वादिष्ट आणि पारंपरिक सोप्या पाककृती
पंचामृत पाककृती
साहित्य-
गायीचे दूध: १ कप (कच्चे किंवा उकळवून थंड केलेले)
ताजे दही: २ ते ३ चमचे
साजूक तूप: १ चमचा
मध: १ चमचा
साखर किंवा खडीसाखर: १ ते २ चमचे
आवडीनुसार किंवा परंपरेनुसार तुळशीची पाने, गंगाजळ, मखाना आणि सुका मेवा
कृती-
१. भांडे निवडा: पंचामृत बनवण्यासाठी चांदीचे, पितळेचे किंवा काचेचे स्वच्छ भांडे वापरा. (तांब्याच्या भांड्यात दही किंवा चिमूटभर आंबट पदार्थ घालणे टाळावे).
२. दूध आणि दही एकत्र करा: भांड्यात प्रथम १ कप दूध आणि २-३ चमचे ताजे दही घालून व्यवस्थित ढवळून घ्या.
३. इतर घटक घाला: आता त्यात १ चमचा साजूक तूप, १ चमचा मध आणि १-२ चमचे साखर (किंवा बारीक केलेली खडीसाखर) टाका.
४. मिश्रण एकजीव करा: साखर पूर्णपणे विळेपर्यंत हे सर्व मिश्रण चमच्याने चांगले ढवळून घ्या.
५. तुलसीपत्र अर्पण करा: शेवटी त्यावर २-३ स्वच्छ तुळशीची पाने ठेवा.
तुमचा पवित्र आणि आरोग्यदायी पंचामृत प्रसाद तयार आहे. पंचामृतासाठी नेहमी ताजे दही आणि शुद्ध साजूक तूप वापरावे. पूजेच्या प्रसादासाठी पंचामृत बनवताना तुळशीचे पान घालणे अत्यंत शुभ मानले जाते. आयुर्वेदानुसार पंचामृत शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी आणि पित्त शमवण्यासाठी उपयुक्त असते.
मखाना पाग पाककृती
साहित्य-
मखाना: २ कप
साखर: १ कप
पाणी: १/२ कप
साजूक तूप: २ चमचे
किसलेले सुके खोबरे: १/२ कप
काजू आणि बदाम (बारीक तुकडे): २-२ चमचे
वेलची पूड: १/२ चमचा
कृती-
१. मखाना भाजणे: कढईत १ चमचा तूप गरम करा. त्यात २ कप मखाने मंद आचेवर ४-५ मिनिटे कुरकुरीत होईपर्यंत भाजा. भाजलेले मखाने थंड झाल्यावर मिक्सरमध्ये किंवा हाताने थोडे जाडसर (रवाळ) बारीक करून घ्या.
२. सुका मेवा आणि खोबरे भाजणे: त्याच कढईत १ चमचा तूप घालून काजू, बदाम आणि किसलेले सुके खोबरे हलके गुलाबी होईपर्यंत भाजून बाजूला ठेवा.
३. पाक तयार करणे: दुसऱ्या भांड्यात १ कप साखर आणि १/२ कप पाणी एकत्र करून मध्यम आचेवर उकळू द्या. मिश्रण उकळून एक तारी पाक तयार करा. (बोटांवर पाकाचा थेंब घेऊन तपासल्यास एक बारीक तार बनली पाहिजे).
४. सर्व एकत्र करणे: पाकामध्ये वेलची पूड, बारीक केलेले मखाने, भाजलेले खोबरे आणि सुका मेवा घाला. मंद आचेवर हे मिश्रण कढई सोडू लागेपर्यंत आणि घट्ट होईपर्यंत १-२ मिनिटे चांगले ढवळा.
५. वडी पाडणे: एका ताटलीला साजूक तूप लावून ग्रीस करा. त्यावर हे गरम मिश्रण पसरवा आणि चमच्याने सपाट करा.
६. तुकडे करणे: मिश्रण कोमट असतानाच सुरीने हव्या त्या आकाराच्या वड्या (पाग) कापून घ्या. पूर्ण थंड झाल्यावर वड्या वेगळ्या करा.
तुमचा खुसखुशीत आणि स्वादिष्ट मखाना पाग तयार आहे. हा पदार्थ हवाबंद डब्यात १० ते १५ दिवस चांगला टिकतो.
डिंक लाडू पाककृती
साहित्य-
डिंक (डिंकाचे खडे): १०० ग्राम
गव्हाचे पीठ / कणिक: २ कप
साजूक तूप: १ ते १.५ कप
गुळ (बारीक किसलेला): १.५ कप
किसलेले सुके खोबरे: १ कप
काजू आणि बदाम (तुकडे): प्रत्येकी १/२ कप
मनुका: १/४ कप
पिस्ता आणि अक्रोड (आवडीनुसार): १/४ कप
खसखस: २ चमचे
जायफळ आणि वेलची पूड: १ चमचा
कृती-
१. डिंक तळणे: कढईत २-३ चमचे तूप गरम करा. मंद आचेवर डिंक थोडा-थोडा घालून तो चांगला फुलेपर्यंत तळून घ्या. डिंक आतून कच्चा राहू नये म्हणून मंद आचेवरच तळावा. तळलेला डिंक थंड झाल्यावर वाटीने किंवा तांब्या तांब्याने जाडसर ठेचून/कुस्करून घ्या.
२. सुका मेवा आणि खोबरे भाजणे: त्याच कढईत थोडे तूप घालून काजू, बदाम, पिस्ता आणि मनुका हलके भाजून बाजूला काढा. नंतर किसलेले सुके खोबरे आणि खसखस मंद आचेवर गुलाबी रंगावर भाजून घ्या.
३. पीठ भाजणे: उरलेले सर्व तूप कढईत घालून त्यात गव्हाचे पीठ (कणिक) मंद आचेवर छान सुवास सुटेपर्यंत आणि सोनेरी रंग येईपर्यंत सतत ढवळत भाजा.
४. गुळाचा पाक / मिश्रण करणे: पीठ चांगले भाजले की आच एकदम मंद करा किंवा गॅस बंद करा. त्यात किसलेला गुळ घाला आणि गुळ पिठाच्या उष्णतेने पूर्ण वितळेपर्यंत चांगले मिक्स करा. (टीप: गुळाचा घट्ट पाक करू नये, अन्यथा लाडू कडक होतात).
५. सर्व घटक एकत्र करणे: आता या गरम पिठाच्या मिश्रणात कुस्करलेला डिंक, भाजलेला सुका मेवा, खोबरे, खसखस, आणि जायफळ-वेलची पूड घालून सर्व मिश्रण नीट एकत्र (एकजीव) करा.
६. लाडू वळणे: मिश्रण कोमट असतानाच हाताला थोडे तूप लावून हव्या त्या आकाराचे गोल लाडू वळून घ्या.
तुमचे पौष्टिक आणि चवदार डिंक लाडू तयार आहेत. हे लाडू हवाबंद डब्यात १ ते २ महिने छान टिकतात.
मोहनभोग पाककृती
साहित्य-
रवा (बारीक किंवा मध्यम): १ कप
साजूक तूप: १/२ कप
दूध: २ कप (किंवा १ कप दूध + १ कप पाणी)
साखर: ३/४ ते १ कप (आवडीनुसार)
केशर: १०-१२ काड्या (२ चमचे कोमट दुधात भिजवलेल्या)
वेलची पूड: १/२ चमचा
काजू, बदाम आणि मनुका: २-३ चमचे
तेजपान (तमालपत्र) आणि लवंग: १ तेजपान, २ लवंगा (पारंपरिक चवीसाठी)
कृती-
१. ड्रायफ्रूट्स भाजणे: कढईत २ चमचे साजूक तूप गरम करा. त्यात काजू, बदाम आणि मनुका हलके सोनेरी होईपर्यंत तळून बाजूला काढून ठेवा.
२. रवा भाजणे: उरलेले सर्व तूप कढईत टाका. त्यात १ तेजपान आणि २ लवंगा घाला. आता रवा घालून मंद ते मध्यम आचेवर रवा छान सोनेरी होईपर्यंत आणि तुपाचा सुवास सुटेपर्यंत ७-८ मिनिटे सतत ढवळत भाजा.
३. दूध घालणे: रवा चांगला भाजल्यावर त्यात गरम केलेले दूध हळूहळू घाला. (दूध घालताना सतत ढवळत राहा जेणेकरून रव्याच्या गुठळ्या होणार नाहीत).
४. वाफ काढणे: दूध आटून रवा चांगला शिजेपर्यंत मंद आचेवर ३-४ मिनिटे झाकण ठेवून वाफ काढून घ्या.
५. साखर आणि केशर घालणे: रवा पूर्ण शिजल्यावर त्यात साखर, भिजवलेले केशर आणि वेलची पूड घाला. साखर विरघळल्यावर मिश्रण थोडे पातळ होईल, पण मंद आचेवर ढवळत राहिल्यास ते पुन्हा घट्ट आणि मऊ होईल.
६. सजावट: शेवटी भाजलेले काजू, बदाम आणि मनुका घालून नीट मिक्स करा आणि गॅस बंद करा.
गरमागरम आणि सुवासिक मोहनभोग तयार आहे. हा प्रसाद म्हणून किंवा सणासुदीला गोड पदार्थ म्हणून सर्व्ह करू शकतात.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
