मातृदिन : वेदांमध्ये आईचा महिमा

matru diwas
- डॉ. छाया मंगल मिश्र

वेदांमध्ये आईला 'अंबा', 'अम्बिका', 'दुर्गा', 'देवी', 'सरस्वती', 'शक्ती', 'ज्योति', 'पृथ्वी' वगैरे नावे संबोधित केले जाते.
या व्यतिरिक्त 'आई' ला को 'माँ' 'माता', 'मात', 'मातृ', 'अम्मा', 'अम्मी', 'जननी', 'जन्मदात्री', 'जीवनदायिनी', 'जनयत्री', 'धात्री', 'प्रसू' अनेक नावे आहेत.

रामायणमध्ये श्रीराम आपल्या श्रीमुखाने 'आई' ला स्वर्गापसून अधिक महत्त्व देतात. ते म्हणतात-
'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गदपि गरीयसी।'
अर्थात, जननी आणि जन्मभूमी स्वर्गापेक्षा महान आहे.
महाभारतात जेव्हा यक्ष धर्मराज युधिष्ठराला प्रश्न विचारतात की 'भूमीपेक्षा भारी कोण?' तेव्हा युधिष्ठर उत्तर देतात-
'माता गुरुतरा भूमेरू।'
अर्थात, माता या भूतीपेक्षा अधिक महान आहे.

सोबतच महाभारत महाकाव्य रचियता महर्षि वेदव्यास यांनी 'आई' बद्दल लिहिले आहे-
'नास्ति मातृसमा छाया, नास्ति मातृसमा गतिः।
नास्ति मातृसमं त्राण, नास्ति मातृसमा प्रिया।।'
अर्थात, आई समान कुठलीही सावली नाही, आईसमान कोणाचाही आधार नाही. आईसमान रक्षक नाही आणि आईसमान कोणतीही प्रिय वस्तू नाही.
तैतरीय उपनिषदमध्ये 'आई' बद्दल या प्रकारे उल्लेख आहे-
'मातृ देवो भवः।'
अर्थात, आई देवांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.

'शतपथ ब्राह्मण' यांची सूक्ती या प्रकारे आहे-
'अथ शिक्षा प्रवक्ष्यामः
मातृमान् पितृमानाचार्यवान पुरूषो वेदः।'
अर्थात, जेव्हा तीन उत्तम शिक्षक अर्थात एक आई, दुसरे वडील आणि तिसरे आचार्य असल्यास मनुष्य ज्ञानवान होतो.
'आई' च्या गुणांचे उल्लेख करत म्हटले गेले आहे की-
'प्रशस्ता धार्मिकी विदुषी माता विद्यते यस्य स मातृमान।'
अर्थात, ती आई धन्य आहे जी गर्भधारणेपासून, विद्या पूर्ण होयपर्यंत, चांगुलपणाचा उपदेश करते.

हितोपदेश-
आपदामापन्तीनां हितोऽप्यायाति हेतुताम् ।
मातृजङ्घा हि वत्सस्य स्तम्भीभवति बन्धने ॥
जेव्हा विपत्ती येते तेव्हा हितकारी देखील एक कारण बनतात. वासराला बांधण्यासाठी आईची मांडीच खांब्याचं काम करते.
स्कन्द पुराण-
नास्ति मातृसमा छाया नास्ति मातृसमा गतिः।
नास्ति मातृसमं त्राण, नास्ति मातृसमा प्रिया।।'

महर्षि वेदव्यास
आईसमान सावली नाही, आश्रय नाही, सुरक्षा नाही. आई समान या जगात कोणीही जीवनदाता नाही.


यावर अधिक वाचा :

Tokyo Olympic : ही घोडी करणार भारताचं प्रतिनिधित्व

Tokyo Olympic : ही घोडी करणार भारताचं प्रतिनिधित्व
जान्हवी मुळे तुम्हाला माहिती आहे का? यंदा टोकियो ऑलिंपिकमध्ये अनेक खेळाडूंसोबतच एक ...

उद्धव ठाकरेंचं राज्यपालांना पत्र : 'विधानसभा अध्यक्षांची ...

उद्धव ठाकरेंचं राज्यपालांना पत्र : 'विधानसभा अध्यक्षांची 'योग्य' वेळी निवड करू'
महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांना पत्र पाठवून, ...

सोशल मीडियावरील मैत्री पडली महागात; पुण्यातील ...

सोशल मीडियावरील मैत्री पडली महागात; पुण्यातील कुटुंबियांकडून धुळ्याच्या तरूणाचे अपहरण
सोशल मीडियावर केलेली मैत्री धुळे येथील एका तरूणास चांगलीच महागात पडली असून, महिलेच्या ...

Aadhaar Cardशी संबंधित नवीन अपडेट समोर आले, UIDAIने आता ...

Aadhaar Cardशी संबंधित नवीन अपडेट समोर आले, UIDAIने आता सामान्य लोकांसाठी हे महत्त्वपूर्ण काम सुकर केले आहे
COVID-19 च्या दुसऱ्या लहरीमध्ये आता आधार कार्डधारक कधीही आणि कोठूनही त्यांचे आधार कार्ड ...

PUBG Back बॅटलग्राऊंड मोबाईल भारताल लाँच, डाउनलोड ते ...

PUBG Back बॅटलग्राऊंड मोबाईल भारताल लाँच, डाउनलोड ते वापराशी संबंधित प्रत्येक अपडेट जाणून घ्या
Battlegrounds Mobile India (BGMI) अधिकृतपणे भारतात लाँच केले गेले. खेळाच्या लाँचची घोषणा ...

मराठा व कुणबी विद्यार्थ्यांनी ‘सारथी’ मार्फत घेण्यात ...

मराठा व कुणबी विद्यार्थ्यांनी ‘सारथी’ मार्फत घेण्यात येणाऱ्या एम.फील/ पीएच.डीच्या विद्यार्थ्यांनी संशोधन अधिछात्रवृत्ती २०२१ चा त्वरीत लाभ घेण्याचे आवाहन
“छत्रपती शाहू महाराज राष्ट्रीय संशोधन अधिछात्रवृत्ती (CSMNRF २०२०) करिता सन २०२०-२१ मध्ये ...

पुरण सैल झाले तर काय करावे

पुरण सैल झाले तर काय करावे
चण्याची डाळ जास्त वेळा चोळून धुवू नये. डाळ शिजवण्यापूर्वी दोन तास भिजत ठेवावी. कुकरमधून ...

श्रावणमध्ये या 5 वस्तूंचे सेवन करा, भरपूर ऊर्जा मिळेल

श्रावणमध्ये या 5 वस्तूंचे सेवन करा, भरपूर ऊर्जा मिळेल
पावसाळ्यात इतर हंगामाच्या तुलनेत पाचक प्रणाली कमकुवत होते. अशात उपवास करत असणार्‍यांनी ...

पावसाळ्यात कपड्यांची दुर्गंधी या प्रकारे दूर करा

पावसाळ्यात कपड्यांची दुर्गंधी या प्रकारे दूर करा
पावसाळा आपल्या पसंत असला तरी या हंगाम्याची सर्वात वाईट बाब म्हणजे कपड्यांना येणारी ...

Funny Friendship Day Status In Marathi फनी मैत्री दिन संदेश

Funny Friendship Day Status In Marathi फनी मैत्री दिन संदेश
चांगला दोस्त चिडला तर त्याला कधीच वाऱ्यावर सोडू नका कारण तो असा हरामी असतो ज्याला आपल्या ...