नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी देवी चंद्रघंटाची पूजा पद्धत, मंत्र आणि पौराणिक कथा
नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवसाची देवी चंद्रघंटा आहे. तिच्या कपाळावर घंटेच्या आकाराचा चंद्रकोर आहे, म्हणूनच तिला चंद्रघंटा देवी म्हटले जाते. देवी चंद्रघंटाची पूजा शारदीय किंवा चैत्र नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी, म्हणजेच तृतीयेला केली जाते. तिचे वाहन सिंह आहे. तिचे शरीर सोन्यासारखे तेजस्वी आहे. तिला दहा हात आहेत. तिच्या प्रत्येक हातात तलवार आणि बाणांसारखी शस्त्रे आहेत. तिची मुद्रा युद्धासाठी सज्ज असल्याची आहे. चला, देवी चंद्रघंटाची कथा, आरती, पूजेचे साहित्य, पूजा पद्धत आणि मंत्राबद्दल जाणून घेऊया.
१. देवी चंद्रघंटाचा मंत्र
स्तुती:
पिण्डजप्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता।
प्रसादं तनुते मह्यं चंद्रघंटेति विश्रुता॥
मंत्र: ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नमः"
२. देवी चंद्रघंटाच्या पूजेची पद्धत
पूजेचे साहित्य:
फुले: पांढरी फुले (उदा. मोगरा किंवा झेंडू) देवी चंद्रघंटाला अत्यंत प्रिय आहेत.
नैवेद्य: साखर, खडीसाखर किंवा पंचामृत.
वस्त्र: शक्य असल्यास, पूजेच्या वेळी पिवळे किंवा पांढरे वस्त्र परिधान करावे.
इतर: चंदन, तांदळाचे दाणे, धूप, दिवे आणि सुपारी.
रंग: सोनेरी किंवा तपकिरी रंग देवी चंद्रघंटाला अत्यंत प्रिय आहे. शक्य असल्यास, याच रंगाचे वस्त्र परिधान करावे.
वेळ: ब्रह्म मुहूर्तावर किंवा सकाळी पूजा करणे उत्तम.
शुद्धीकरण: स्नान केल्यानंतर, स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि गंगाजलाने मंदिर किंवा पूजास्थळ शुद्ध करा.
पूजा पद्धत:
आवाहन: सर्वप्रथम, कलश देवता आणि भगवान गणेश यांची पूजा करा. त्यानंतर, हातात तांदळाचे दाणे आणि फुले घेऊन देवी चंद्रघंटाचे ध्यान करा.
स्नान आणि सजावट: देवीच्या मूर्तीला किंवा चित्राला गंगाजलाने स्नान घाला. तिला कुंकू, तांदळाचे दाणे, अत्तर, धूप आणि दिवा अर्पण करा.
पुष्प अर्पण: देवीला पांढरे कमळ किंवा लाल गुलाब अर्पण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
विशेष अर्पण: देवी चंद्रघंटाला दूध किंवा दुग्धजन्य मिठाई (जसे की खीर किंवा खवा बर्फी) अर्पण करा. तिला मध अर्पण करणे देखील विशेष फलदायी ठरते.
४. देवी चंद्रघंटा व्रताची कथा
पौराणिक कथेनुसार, जेव्हा राक्षसांचा उपद्रव वाढू लागला, तेव्हा महिषासुराचे देवांसोबत भीषण युद्ध झाले. देवांचा राजा महिषासुराला स्वर्गावर राज्य करायचे होते. जेव्हा देवांना त्याची ही इच्छा कळली, तेव्हा ते व्यथित झाले. सर्व देव भगवान ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्याकडे गेले. देवांचे शब्द ऐकून ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश क्रोधित झाले. त्यांच्या क्रोधातून त्यांच्या मुखातून ऊर्जा बाहेर पडली. त्या ऊर्जेतून एका देवीचा जन्म झाला. भगवान शिवाने तिला आपला त्रिशूळ, भगवान विष्णूने आपले चक्र आणि इंद्राने आपली घंटा दिली. सूर्याने आपले तेज, तलवार आणि सिंह प्रदान केले. यानंतर, देवी चंद्रघंटाने महिषासुराचा वध करून देवांचे रक्षण केले.
स्तुती:
पिण्डजप्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता।
प्रसादं तनुते मह्यं चंद्रघंटेति विश्रुता॥
मंत्र: ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नमः"
२. देवी चंद्रघंटाच्या पूजेची पद्धत
पूजेचे साहित्य:
फुले: पांढरी फुले (उदा. मोगरा किंवा झेंडू) देवी चंद्रघंटाला अत्यंत प्रिय आहेत.
नैवेद्य: साखर, खडीसाखर किंवा पंचामृत.
वस्त्र: शक्य असल्यास, पूजेच्या वेळी पिवळे किंवा पांढरे वस्त्र परिधान करावे.
इतर: चंदन, तांदळाचे दाणे, धूप, दिवे आणि सुपारी.
रंग: सोनेरी किंवा तपकिरी रंग देवी चंद्रघंटाला अत्यंत प्रिय आहे. शक्य असल्यास, याच रंगाचे वस्त्र परिधान करावे.
वेळ: ब्रह्म मुहूर्तावर किंवा सकाळी पूजा करणे उत्तम.
शुद्धीकरण: स्नान केल्यानंतर, स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा आणि गंगाजलाने मंदिर किंवा पूजास्थळ शुद्ध करा.
पूजा पद्धत:
आवाहन: सर्वप्रथम, कलश देवता आणि भगवान गणेश यांची पूजा करा. त्यानंतर, हातात तांदळाचे दाणे आणि फुले घेऊन देवी चंद्रघंटाचे ध्यान करा.
स्नान आणि सजावट: देवीच्या मूर्तीला किंवा चित्राला गंगाजलाने स्नान घाला. तिला कुंकू, तांदळाचे दाणे, अत्तर, धूप आणि दिवा अर्पण करा.
पुष्प अर्पण: देवीला पांढरे कमळ किंवा लाल गुलाब अर्पण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
विशेष अर्पण: देवी चंद्रघंटाला दूध किंवा दुग्धजन्य मिठाई (जसे की खीर किंवा खवा बर्फी) अर्पण करा. तिला मध अर्पण करणे देखील विशेष फलदायी ठरते.
पौराणिक कथेनुसार, जेव्हा राक्षसांचा उपद्रव वाढू लागला, तेव्हा महिषासुराचे देवांसोबत भीषण युद्ध झाले. देवांचा राजा महिषासुराला स्वर्गावर राज्य करायचे होते. जेव्हा देवांना त्याची ही इच्छा कळली, तेव्हा ते व्यथित झाले. सर्व देव भगवान ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्याकडे गेले. देवांचे शब्द ऐकून ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश क्रोधित झाले. त्यांच्या क्रोधातून त्यांच्या मुखातून ऊर्जा बाहेर पडली. त्या ऊर्जेतून एका देवीचा जन्म झाला. भगवान शिवाने तिला आपला त्रिशूळ, भगवान विष्णूने आपले चक्र आणि इंद्राने आपली घंटा दिली. सूर्याने आपले तेज, तलवार आणि सिंह प्रदान केले. यानंतर, देवी चंद्रघंटाने महिषासुराचा वध करून देवांचे रक्षण केले.
