शारदीय नवरात्रीच्या सातव्या दिवशी कालरात्रीची उपासना पद्धत, मंत्र आणि पौराणिक कथा जाणून घ्या
नवरात्रीच्या सातव्या दिवशी (सप्तमी तिथीला), देवी भगवतीचे सातवे रूप असलेल्या माता कालरात्रीची पूजा केली जाते. 'काळ' म्हणजे वेळ किंवा मृत्यू आणि 'रात्री' म्हणजे अंधार. ही महान शक्ती, जी स्वतः काळाचा नाश करते आणि अज्ञानाचा अंधार दूर करून प्रकाश पसरवते, तिला 'कालरात्री' म्हटले जाते. चला, देवीचा मंत्र, उपासना पद्धत, आरती आणि कथेबद्दल जाणून घेऊया.
अलौकिक आणि भव्य रूप
वर्ण आणि अलंकरण: सावळा रंग, विस्कटलेले केस आणि गळ्यात विजेसारखी चमकणारी दिव्य माळ.
तीन डोळे आणि श्वास: विश्वाप्रमाणे गोल असलेले तीन डोळे आणि तिच्या श्वासाने प्रज्वलित होणाऱ्या अग्नीच्या ज्वाला.
वाहन: गाढव.
मुद्रा आणि शस्त्रे: वरचा उजवा हात वरमुद्रेत आणि खालचा हात अभयमुद्रेत आहे, जो भक्तांना निर्भय राहण्याचा संदेश देतो. वरच्या डाव्या हातात लोखंडी आकडा आणि खालच्या हातात तलवार आहे.
१. सिद्ध मंत्र आणि स्तुती
स्तुती:
चंद्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहना।
कालरात्रि शुभं दद्याद्देवी दानवघातिनी॥
मूळ मंत्र:
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं कालरात्र्यै नमः।
पूजेची पद्धत: टप्प्याटप्प्याने
सकाळचे स्नान आणि संकल्प: सप्तमीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करा आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा.
पूजेचे साहित्य: मातेला रोली, अक्षत, धूप आणि दिवा अर्पण करा.
विशेष फुले आणि नैवेद्य: माता कालरात्रीला रात्रीची फुले विशेष प्रिय आहेत. नैवेद्य म्हणून सपोटा आणि गूळ अर्पण करा.
मंत्रोच्चार पद्धत: लाल रंगाच्या घोंगडीवर बसून लाल चंदनाच्या माळेने (किंवा रुद्राक्ष माळेने) देवीच्या सिद्ध मंत्रांचा जप करा.
पठण आणि आरती: यानंतर, दुर्गा सप्तशती आणि दुर्गा चालिसा यांचे पठण करा आणि शेवटी भक्तिभावाने आरती गा.
पौराणिक उपवासाची कथा: महाराक्षस रक्तबीजाचा वध
पौराणिक मान्यतेनुसार, प्राचीन काळी, रक्तबीज नावाच्या राक्षसाच्या अत्याचारांमुळे देव आणि मानव अत्यंत भयभीत झाले होते. रक्तबीजाला असा वर मिळाला होता की, जर त्याच्या रक्ताचा एक थेंबही जमिनीवर पडला, तर त्याच्याइतकाच शक्तिशाली दुसरा राक्षस जन्माला येईल. हे भयंकर संकट दूर करण्यासाठी, सर्व देवांनी भगवान शिवाचा आश्रय घेतला. महादेवाला माहित होते की केवळ देवी पार्वतीच या राक्षसाचा नाश करू शकते. शिवाच्या विनंतीवरून, माता पार्वतीने आपल्या तेजाने देवी कालरात्रीला प्रकट केले. जेव्हा कालरात्रीने रणांगणावर रक्तबीजावर हल्ला केला, तेव्हा त्याच्या शरीरातून वाहणारे रक्त जमिनीवर पडण्यापूर्वीच तिने ते गिळून टाकले. अशाप्रकारे, मातेने रक्तबीजाचा पूर्णपणे नाश केला आणि देवांना भीतीपासून मुक्त केले.
