पितृ पक्ष 2026 : श्राद्ध पक्षात द्वितीयेला श्राद्धाचे महत्त्व, श्राद्ध कसे आणि कोणासाठी केले जाते
पितृ पक्ष 2026 : पितृपक्षातील प्रत्येक तारखेचे स्वतःचे विशेष आध्यात्मिक महत्त्व आहे. २०२६ मध्ये, दुसऱ्या दिवसाचे श्राद्ध (दुज श्राद्ध) २८ सप्टेंबर २०२६ (सोमवार) रोजी पाळले जाईल. हा दिवस त्या पूर्वजांना आणि कुटुंबियांना समर्पित आहे, ज्यांचे निधन कोणत्याही पंधरवड्याच्या (शुक्ल किंवा कृष्ण) दुसऱ्या दिवशी झाले होते. अशी श्रद्धा आहे की दुजच्या दिवशी पूर्ण विधींसह श्राद्ध केल्याने पूर्वज प्रसन्न होतात आणि कुटुंबियांची प्रेतलोकातून मुक्ती होते.
दिनांक आणि शुभ वेळ (२८ सप्टेंबर, २०२६)
द्वितीया तिथी सुरू होते: 27 सप्टेंबर 2026, रात्री 08:58 पासून
द्वितीया तिथी समाप्त: 28 सप्टेंबर 2026, संध्याकाळी 07:13 पर्यंत
श्रद्धा आणि तर्पण करण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ:
कुटप काळ (शुभ वेळ): सकाळी ११:४८ ते दुपारी १२:३६
रोहिणी काल: दुपारी १२:३६ ते दुपारी १:२३
दुपार (तर्पण करण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ): दुपारी ०१:२३ ते दुपारी ०३:४७
दसरा श्राद्धामध्ये सत्तूचे महत्त्व आणि विशेष प्रार्थना
सत्तू: धर्मग्रंथांमध्ये द्वितीया तिथीच्या श्राद्धादरम्यान तीळ आणि सत्तू अर्पण करण्याचा एक विशेष विधी सांगितला आहे.
अर्पण करण्याची पद्धत: वरच्या दिशेने तोंड करून (उजव्या खांद्यावर यज्ञोपवीत ठेवून) नैऋत्येकडून ईशान्येकडे शिंपडून, तिळात मिसळलेला सत्तू अर्पण करावा.
विशेष प्रार्थना: सत्तू अर्पण करताना मनात ही भावना ठेवा की, "आमच्या कुटुंबातील ज्या सर्व पूर्वजांनी देह ठेवला आहे, ते तिळाच्या बिया मिसळलेल्या सत्तूने संतुष्ट होवोत."
जलादान: यानंतर, आपल्या पूर्वजांची नावे आणि गोत्र यांचा उच्चार करत पाणी अर्पण करा आणि प्रार्थना करा – “भगवान ब्रह्मदेवापासून ते लहान मुंगीपर्यंत, माझ्या या जलादानाने जगातील सर्व जीव संतुष्ट होवोत.”
शास्त्रानुसार, अशा प्रकारे भक्तीभावाने प्रार्थना केल्यास कुटुंबातील कोणताही आत्मा दुःखदायक प्रेतलोकात राहत नाही.
द्वितीया श्राद्धाची टप्प्याटप्प्याने उपासना पद्धत
तयारी आणि पोशाख: सकाळी स्नान केल्यानंतर, स्वच्छ धोतर परिधान करा आणि जानवे उलटे करा. आपल्या बोटात कुशाची (दर्भ गवताची) अंगठी घाला.
देवतांची पूजा: श्राद्ध विधी सुरू करण्यापूर्वी, भगवान श्री हरी विष्णू आणि यमदेव यांची योग्य रीतीने पूजा करा.
पिंडदान आणि तर्पण: पूर्वजांसाठी तयार केलेला पिंड अर्पण करा आणि त्या भांड्यातून हळूहळू पाण्याची धार सोडून तर्पण करा.
पंचबली भोग (पंचबली कर्म): पूर्वजांसाठी तयार केलेल्या अन्नाचा एक भाग बाहेर काढा आणि आपल्या उजव्या हाताच्या अंगठ्याने त्यावर पाणी अर्पण करा. त्यानंतर, भक्तीभावाने हे अन्न अनुक्रमे गाय, कावळा, कुत्रा आणि मुंगी यांना खाऊ घाला.
ब्राह्मण भोजन आणि दान: शेवटी, ब्राह्मणांना आदराने सात्विक भोजन द्या आणि आपल्या क्षमतेनुसार वस्त्र, अन्न आणि दक्षिणा दान करा.
पठण आणि जप: या पवित्र दिवशी भगवद्गीतेतील किंवा पितृसूक्तातील अध्यायांचे पठण करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.
Edited By - Priya Dixit
