कमी खर्चात घ्या लाखो रुपयांचे उत्पादन: स्ट्रॉबेरी लागवड पूर्ण माहिती
स्ट्रॉबेरीची लागवड ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर आणि कमी कालावधीत जास्त उत्पन्न देणारी शेती मानली जाते. जर तुम्ही स्ट्रॉबेरी लागवडीचा विचार करत असाल, तर खालीलप्रमाणे नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरते:
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: स्ट्रॉबेरीसाठी थंड आणि कोरडे हवामान अत्यंत योग्य असते. २०°C ते २५°C तापमान वाढीसाठी आणि १०°C ते १५°C तापमान फळधारणेसाठी उत्तम मानले जाते.
जमीन: पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी, हलकी ते मध्यम प्रकारची आणि सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली जमीन (pH ६.० ते ६.५) या पिकासाठी योग्य असते.
२. लागवडीचा काळ आणि वाण
योग्य वेळ: महाराष्ट्रात सप्टेंबर ते ऑक्टोबर या काळात लागवड करणे सर्वात योग्य मानले जाते.
प्रमुख वाण:
स्वीट चार्ली (Sweet Charlie)
कॅमारोसा (Camarosa)
विंटर डॉन (Winter Dawn)
रानिया (Rania)
नाबिला (Nabila)
३. जमीन तयार करणे आणि गादीवाफे
जमीन २-३ वेळा उभ्या-आडव्या नांगरटीने भुसभुशीत करून घ्यावी आणि त्यात चांगले कुजलेले शेणखत (प्रति एकरी १०-१२ टन) मिसळावे.
जमिनीचा प्रकार लक्षात घेऊन गादीवाफे तयार करावेत:
रुंदी: २.५ ते ३ फूट
उंची: १ ते १.५ फूट
दोन वाफ्यांतील अंतर: १.५ ते २ फूट
४. ठिबक सिंचन आणि मल्चिंग
ठिबक सिंचन: प्रत्येक गादीवाफ्यावर २ लॅटरल (ठिबकच्या नळ्या) अंथराव्यात.
मल्चिंग पेपर: लागवडीपूर्वी वाफ्यावर २५ ते ३० मायक्रॉनचा प्लास्टिक मल्चिंग पेपर (वरच्या बाजूने चांदीचा/काळा) टाकावा.
फायदे: तणांचा प्रादुर्भाव रोखला जातो, जमिनीतील ओलावा टिकून राहतो आणि फळे मातीच्या संपर्कात न आल्याने कुजत नाहीत.
५. लागवड आणि अंतर
मल्चिंग पेपरवर ३० सेमी × ३० सेमी किंवा ३० सेमी × ४५ सेमी अंतरावर छिद्रे पाडून रोपांची लागवड करावी.
प्रति एकर साधारणपणे २२,००० ते २५,००० रोपे लागतात.
रोपांची लागवड ही संध्याकाळच्या वेळी किंवा ढगाळ वातावरणात करावी आणि लागवडीनंतर लगेच पाणी द्यावे.
६. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
पाणी: स्ट्रॉबेरीच्या पिकाला जास्त पाण्याची गरज नसते, पण जमिनीतील ओलावा सतत टिकून राहणे आवश्यक आहे. ठिबक सिंचनाचा वापर करून नियमित हलके पाणी द्यावे.
खते: लागवडीच्या वेळी नत्र, स्फुरद आणि पालशची योग्य मात्रा द्यावी. फळधारणेच्या काळात विद्राव्य खतांचा (उदा. 19:19:19, 0:52:34, 13:0:45) ठिबकद्वारे डोस द्यावा.
७. रोग व कीड नियंत्रण
कीड: मावा, तुडतुडे, कोळी (Mites) आणि अळी यांचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो.
रोग: करपा, भुरी (Powdery Mildew) आणि फळ कुजणे.
उपाय: शेतात स्वच्छता ठेवावी आणि आवश्यकतेनुसार तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने जैविक किंवा रासायनिक कीटकनाशकांची फवारणी करावी.
८. काढणी आणि उत्पादन
लागवडीनंतर ४५ ते ६० दिवसांत फळे काढणीस तयार होतात.
फळे पूर्ण लाल होण्यापूर्वी (साधारण ७०-८०% लाल झाल्यावर) देठासहित हळुवारपणे तोडावीत.
उत्पादन: चांगल्या व्यवस्थापनाखाली प्रति एकर ८ ते १२ टन उत्पन्न मिळू शकते.
