शेतकाऱ्यांसाठी उत्तम आणि फायदेशीर उत्पन्न देणारा पर्याय; मोसंबीची लागवड
मोसंबीची लागवड ही शेतकाऱ्यांसाठी एक उत्तम आणि फायदेशीर उत्पन्न देणारा पर्याय आहे. मोसंबी लागवडीसाठी जमीन, हवामान, जाती आणि व्यवस्थापन यांबद्दलची सविस्तर माहिती जाणून घ्या....
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: उष्ण आणि कोरडे हवामान मोसंबीसाठी सर्वात योग्य मानले जाते.
जमीन: चांगल्या निचऱ्याची, हलकी ते मध्यम काळसर जमीन उत्तम ठरते. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा. जमिनीत दलदल किंवा पाण्याचा साचलेपणा नसावा.
२. प्रमुख व सुधारित जाती
काटोल गोल्ड (Katol Gold): अधिक उत्पादन आणि चांगल्या गोडीसाठी प्रसिद्ध.
एन-१८ (N-18): भरपूर रस आणि उत्तम गुणवत्तेसाठी ओळखली जाते.
रंगपूर लाईम किंवा जंबिरी: या खुंटांवर डोळे भरलेली रोपे लागवडीसाठी वापरली जातात, ज्यामुळे झाडांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढते.
३. लागवडीची योग्य वेळ आणि अंतर
वेळ: जून ते जुलै (पावसाळ्याच्या सुरुवातीला) लागवड करणे सर्वात सोयीस्कर ठरते.
अंतर: ६ × ६ मीटर किंवा ६ × ५ मीटर अंतरावर खड्डे खणावेत.
खड्ड्यांचा आकार: ६० × ६० × ६० सें.मी. आकाराचे खड्डे घेऊन ते उत्तम शेणखत, १ किलो सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि मातीने भरून घ्यावेत.
४. पाणी व खत व्यवस्थापन
पाणी व्यवस्थापन: ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करावा, ज्यामुळे पाण्याची बचत होते आणि झाडाला योग्य प्रमाणात पाणी मिळते.
खत व्यवस्थापन: झाडाच्या वयानुसार शेणखत, नत्र, स्फुरद आणि पालाशची मात्रा द्यावी. वर्षातून दोनदा (जानेवारी-फेब्रुवारी आणि जून-जुलै) खतांचा डोस द्यावा.
५. बहार व्यवस्थापन
मोसंबीला प्रामुख्याने आंबे बहार, मृग बहार आणि हस्त बहार असे तीन बहार येतात.
महाराष्ट्रात मृग बहार (जून-जुलैमध्ये पाणी देणे) घेणे अधिक फायदेशीर ठरते, कारण या फळांची विक्री उन्हाळ्यात चांगल्या दराने होते.
६. रोग व कीड नियंत्रण
मुख्य कीड: पांढरी माशी, सायला, फळ शोषणारा पतंग आणि कोळी.
मुख्य रोग: डिंक्या, कोळशी आणि लिंबूवर्गीय पिवळेपणा.
उपाय: वेळोवेळी योग्य कीटकनाशके आणि बुरशीनाशकांची फवारणी करावी तसेच झाडाच्या खोडाला बोर्डो पेस्ट लावावी.
ALSO READ: शेवंतीची यशस्वी शेती: लागवड ते भरघोस उत्पादन
