कमी खर्चात आणि कमी पाण्यात चांगले उत्पन्न देणारे पीक: तीळ लागवड

३. सुधारित वाण  

खरीप हंगाम: टी.सी. २५, जे.टी. ७, तापी (जे.टी.एल.टी. १०), पद्मा.

उन्हाळी हंगाम: एन.टी.आर. ५८, पी.के.व्ही.एन.टी. ११, श्वेता.

४. बियाणे व बीजप्रक्रिया

बियाण्याचे प्रमाण: प्रति एकरी १ ते १.५ किलो बियाणे लागते.

बीजप्रक्रिया: बुरशीजन्य रोगांपासून संरक्षणासाठी पेरणीपूर्वी प्रति किलो बियाण्यास ३ ग्रॅम थिराम किंवा ट्रायकोडेर्मा ५ ग्रॅम चोळावे.

५. पेरणीची पद्धत

पेरणीचे अंतर: दोन ओळींत ३० ते ४५ सें.मी. आणि दोन रोपांत १० ते १५ सें.मी. अंतर ठेवावे.

महत्त्वाची टीप: तिळाचे बी खूप लहान असते, त्यामुळे समप्रमाणात पेरणी होण्यासाठी बियाण्यात ३ ते ४ पट बारिक वाळू/रॅक किंवा सुके शेणखत मिसळून पेरणी करावी. बी १ ते २ सें.मी. पेक्षा जास्त खोल पेरून नये.

६. खत व पाणी व्यवस्थापन

खत व्यवस्थापन:

जमिनीची मशागत करताना प्रति एकरी २ ते ३ ट्रॉली चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.

रासायनिक खते: पेरणीच्या वेळी प्रति एकरी २० किलो नत्र, २० किलो स्फुरद आणि २० किलो पालाश द्यावे. पेरणीनंतर ३० दिवसांनी पुन्हा १० किलो नत्र द्यावे.

पाणी व्यवस्थापन:

खरीप: पावसाचा ताण पडल्यास गरज पडल्यास पाणी द्यावे.

उन्हाळी: जमिनीच्या आवश्यकतेनुसार ८ ते १० दिवसांच्या अंतराने ५ ते ६ पाळ्या द्याव्यात. फुलोरा येताना आणि गाठी (बोंडे) भरताना पाण्याचा ताण पडू देऊ नये.

७. अंतरमशागत आणि काढणी

विरळणी : पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांनी विरळणी करून एका जागी एकच सशक्त रोप ठेवावे.

काढणी: पाने आणि बोंडे पिवळी पडू लागताच आणि खालील पानांची गळत सुरू झाल्यावर पीक कापणीस तयार होते. झाडे मुळासकट उपटून किंवा कापून त्यांच्या पेंड्या बांधून उन्हात सुकवाव्यात व नंतर मळणी करावी.

उत्पादन: योग्य व्यवस्थापन केल्यास प्रति एकरी ३ ते ५ क्विंटल (खरीप) तर ५ ते ७ क्विंटल (उन्हाळी) उत्पादन मिळते.

Edited By- Dhanashri Naik