कमी खर्चात भरपूर नफा देणारा फायदेशीर व्यवसाय: लाल भोपळा लागवड
लाल भोपळ्याची लागवड ही योग्य नियोजन आणि काळजी घेतल्यास अतिशय फायदेशीर ठरते. लाल भोपळा लागवडीचा सविस्तर माहिती जाणून घ्या....
१. हवामान आणि जमीनहवामान:
लाल भोपळ्याच्या चांगल्या वाढीसाठी उष्ण आणि कोरडे हवामान उत्तम मानले जाते. अति थंडी किंवा अति पावसाचा पिकावर विपरीत परिणाम होतो.
जमीन: उत्तम निचरा होणारी मध्यम ते भारी, काळी किंवा सुपीक दोमट जमीन योग्य ठरते. जमिनीचा सामू (pH) ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.
२. हंगाम आणि जाती लागवडीचा हंगाम:
उन्हाळी हंगाम: जानेवारी ते फेब्रुवारीखरीप हंगाम:
जून ते जुलैसुधारित आणि लोकप्रिय जाती:
अर्का सूर्यमुखी: लहान ते मध्यम आकाराचे फळ, रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली.अर्का चंदन: सुवासिक, गर्द नारंगी गर आणि उच्च उत्पन्न देणारी जात.
पुसा विश्वास: मोठ्या आकाराची फळे, टिकवण क्षमता उत्तम.एम.पी.के.व्ही. डांगर: स्थानिक लागवडीसाठी उपयुक्त.
३. बियाण्यांचे प्रमाण आणि प्रक्रियाबियांचे प्रमाण: प्रति एकरी सुमारे १ ते १.५ किलो बियाणे लागते.
बीजप्रक्रिया: बुरशीजन्य रोगांपासून संरक्षणासाठी प्रति किलो बियाण्याला २ ग्रॅम 'थायरम' किंवा 'बाव्हिस्टिन' चोळावे.
४. जमिनीची पूर्वमशागत आणि लागवड पद्धत
पूर्वमशागत: शेत २-३ वेळा चांगले नांगरून, कुळवून भुसभुशीत करावे. शेतात प्रति एकरी १०-१२ ट्रॉली चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
आळंब (वेली) पद्धत / आळे पद्धत:अंतर: दोन ओळींमध्ये ५ ते ६ फूट आणि दोन वेलींमध्ये ३ ते ४ फूट अंतर ठेवावे.एका आळ्यात २ ते ३ बिया २ सेमी खोल पेराव्यात. उगवणीनंतर सक्षम २च वेली ठेवून बाकीची रोपे काढून टाकावीत.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
रासायनिक खत व्यवस्थापन (प्रति एकर):लागवडीच्या वेळी: ४० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद आणि ५० किलो पालाश द्यावे.
लागवडीनंतर ३०-३५ दिवसांनी: वेलींना फाटे फुटताना व फुले येताना आणखी ४० किलो नत्र द्यावे.
पाणी व्यवस्थापन:उन्हाळ्यात: ५ ते ७ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
पावसाळ्यात: गरजेनुसार व पाऊस नसतानाच पाणी द्यावे.
ठिबक सिंचन: या पद्धतीमुळे पाण्याची बचत होते आणि फळांची गुणवत्ता चांगली राहते.
६. कीड व रोग नियंत्रणफळमाशी : फळांना छिद्र पाडून नुकसान करते. नियंत्रणासाठी कामगंध सापळे लावावेत.
तांबडे भुंगेरे : लहान पानांना खातात. यावर नियंत्रणासाठी नीम पेंड किंवा योग्य कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
केवडा व भुरी: पानांवर पांढरे किंवा पिवळे ठिपके पडतात. यासाठी विद्राव्य गंधक किंवा बोर्डो मिश्रणाची फवारणी करावी.
७. काढणी आणि उत्पन्नकाढणीची वेळ: लागवडीनंतर साधारण ९० ते १२० दिवसांत फळे तयार होतात. फळांचा रंग पिवळसर-नारंगी किंवा तांबडा झाला आणि देठ वाळू लागले की काढणी करावी.
उत्पन्न: योग्य नियोजनाने प्रति एकरी १० ते १५ टन (जातीनुसार) उत्पन्न सहज मिळते.
