Shradh Paksha 2026: श्राद्ध पक्षातील सप्तमी श्राद्धाचे महत्त्व, श्राद्ध कसे आणि कोणासाठी केले जाते! जाणून घ्या
पितृ पक्षाच्या शुभ प्रसंगी, पूर्वजांप्रति आदर व्यक्त करण्यासाठी सप्तमी तिथीला केले जाणारे श्राद्ध अत्यंत विशेष मानले जाते. २०२६ मध्ये, श्राद्ध पक्ष २६ सप्टेंबर रोजी सुरू होईल आणि १० ऑक्टोबरपर्यंत चालेल. हे श्राद्ध शुक्रवार, २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, कोणत्याही शुक्ल पक्षाच्या (शुक्ल किंवा कृष्ण पक्ष) सप्तमी तिथीला निधन पावलेल्या दिवंगत कुटुंबियांसाठी केले जाईल.
सप्तमी श्राद्ध आणि शुभ वेळ (२ ऑक्टोबर २०२६)
पूर्वजांची पूजा आणि तर्पण करण्यासाठी दुपारची वेळ सर्वोत्तम मानली जाते. या दिवसासाठी मुख्य शुभ मुहूर्त आणि वेळा खालीलप्रमाणे आहेत:
सप्तमी तिथी प्रारंभ: २ ऑक्टोबर, २०२६, सकाळी १०:१५ वाजता
सप्तमी तिथी समाप्ती: ३ ऑक्टोबर, २०२६, सकाळी ७:५९ वाजता
कुतुप मुहूर्त: रात्री ११:४७ ते दुपारी १२:३४ (एकूण कालावधी: ४७ मिनिटे)
रोहिणी मुहूर्त: दुपारी १२:३४ ते दुपारी १:२१ (एकूण कालावधी: ४७ मिनिटे)
दुपार (सर्वोत्तम वेळ): दुपारी १:२१ ते दुपारी ३:४४ (एकूण कालावधी: २ तास २२ मिनिटे)
श्राद्धाची तयारी आणि आवश्यक नियम
योग्य तारीख निवडणे: श्राद्ध विधी केवळ आपल्या पूर्वजांच्या नेमक्या पुण्यतिथीच्या दिवशीच करावे. जर तारीख माहित नसेल, तर सर्व पितृ अमावस्येच्या दिवशी श्राद्ध करता येते.
पूजेचे साहित्य: विधीपूर्वी तांदूळ, जव, काळे तीळ, कच्च्या गाईचे दूध, गंगाजल, कुशा (पवित्र गवत), ताजी फुले, शुद्ध तूप, साखर आणि सात्विक अन्न गोळा करा.
स्थळ आणि शरीर शुद्धीकरण: घरातील स्वच्छ आणि पवित्र ठिकाणी किंवा नदीकिनारी श्राद्ध करा. श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने सकाळी स्नान करून स्वच्छ, न शिवलेली धोती किंवा इतर वस्त्रे परिधान करावीत.
श्राद्ध करण्याची अस्सल पद्धत
देव आणि पूर्वजांचे तर्पण:
दक्षिणाभिमुख होऊन बसा. एका भांड्यात पाणी, काळे तीळ आणि दूध मिसळा. हे पवित्र पाणी आपल्या तळहातांवर घ्या. 'ॐ पितृभ्याः नमः' या मंत्राचा जप करत आपल्या पूर्वजांचे ध्यान करा आणि अंगठ्याने हळूहळू ते पाणी जमिनीवर ओता.
पिंडदान विधी: शिजवलेला भात, जवचे पीठ किंवा उकडलेल्या भातामध्ये तीळ आणि तूप मिसळून पिंड तयार करा. त्यांना कुशासनावर ठेवा आणि आपल्या पूर्वजांच्या नावाने आदराने अर्पण करा आणि नंतर जल विसर्जित करा.
पंचबली (प्राण्यांसाठी भाग):
ब्राह्मणांच्या मेजवानीपूर्वी तयार केलेल्या सात्विक अन्नातून पाच भाग वेगळे करा:
गोबली: गाईसाठी
श्वानबली: कुत्र्यासाठी
कावळाबली: कावळ्यासाठी
देवदीबली: अग्नी/देवतांसाठी
पिंपळीकबली: मुंग्यांसाठी
ब्राह्मण मेजवानी आणि दान:
पंचबलीनंतर, एक किंवा तीन योग्य ब्राह्मणांना आदराने आपल्या घरी आमंत्रित करा आणि त्यांना भोजन द्या. खीर, पुरी आणि सात्विक पदार्थ वाढा. त्यांना तृप्त केल्यानंतर, आपल्या क्षमतेनुसार वस्त्र, फळे आणि दक्षिणा देऊन त्यांचा सन्मान करा.
क्षमा आणि आशीर्वादासाठी प्रार्थना:
पूजेच्या शेवटी, हात जोडून, जाणूनबुजून किंवा नकळत झालेल्या कोणत्याही चुकांसाठी पूर्वजांची क्षमा मागा आणि कुटुंबाच्या सुख, समृद्धी आणि आरोग्यासाठी त्यांचे आशीर्वाद घ्या.
श्राद्धादरम्यान ही विशेष खबरदारी घ्या:
जेवण पूर्णपणे सात्विक असावे; लसूण, कांदा, डाळी आणि मांसाहारी पदार्थांचे सेवन करण्यास सक्त मनाई आहे.
श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने त्या दिवशी दाढी, केस किंवा नखे कापू नयेत.
दिवसभर ब्रह्मचर्याचे पालन करा आणि घरात कोणताही संघर्ष, राग किंवा अशांती टाळा.
ALSO READ: पितृपक्ष पूजा विधी आणि नियम जाणून घ्या
