बजेट मधील तीन मूलभूत संकल्पना

Budget
Last Modified शुक्रवार, 24 जानेवारी 2020 (18:03 IST)
1. Receipts: यात सरकारला कुठून किती पैसे मिळणार आहेत त्याचा उल्लेख केलेला असतो. मिळणारे पैसे दोन प्रकारात विभागले जातात.
Revenue Receipts
Capital Receipts


Revenue Receipts म्हणजे ज्यात आयकर, तसेच वस्तू आणि सेवा (GST) सामील असतात. या व्यतिरिक्त सरकारी मालकीच्या कंपन्यांकडून नफ्यामधून सरकारला मिळणारे लाभांश तसेच

फॉरेन एड.

Capital Receipts मध्ये जेव्हा उत्पन्नातून मिळणाऱ्या पैशांतून गरजा पूर्ण होऊ शकत नाही तेव्हा कर्ज घ्यावे लागते किंवा आपली मालमत्ता विकावी लागते. अशात कर्ज घेऊन सरकारला जे

पैसे मिळतात ते भांडवल प्राप्ती. Disinvestment Receipts म्हणजे सरकार स्वतःची मालमत्ता विकते.

2. Expenditure: यात सरकार कोणत्या प्रकल्पावर किती खर्च करणार आहे त्याचे विवरण असते. खर्चाचे ही दोन प्रकार असतात.

महसूल खर्च ह्यात सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार, निवृत्ती पेन्शन, वेगवेगले अनुदान उदा. ह्यांचा समावेश होतो.
भांडवल खर्च ह्यात सरकार मालमत्ता बनवण्यासाठी पैसे खर्च करते.
3. Deficit
उत्पन्न तेवढाच खर्च असेल तर हे संतुलित बजेट. प्राप्ती खर्चापेक्षा जास्त असतात तर शिल्लक किंवा अतिरिक्त बजेट आणि उत्पन्नापेक्षा खर्च जास्त असेल तर तूट बजेट.
तुटीचे प्रकार-
महसूल तूट, भांडवल तूट, वित्तीय तूट, वित्तीय तूट


यावर अधिक वाचा :

व्हायरसच्या संक्रमणापासून बचावासाठी या प्रकारे करा आपले ...

व्हायरसच्या संक्रमणापासून बचावासाठी या प्रकारे करा आपले वाहन सेनेटाइज...
फोन, लॅपटॉप सारख्या जास्त वापरण्यात येणाऱ्या वस्तूंचीही स्वच्छता करणे गरजेचं आहे. सध्या ...

श्रीसर्वोत्तम त्रैमासिक अंकाची ऑनलाईन प्रत जाहीर

श्रीसर्वोत्तम त्रैमासिक अंकाची ऑनलाईन प्रत जाहीर
मध्यप्रदेशातील एकमेव मराठी पत्रिका श्रीसर्वोत्तमने, वैश्विक संकट कोरोना मुळे आपल्या ...

आहारात दुधाचा समावेश करताना या 7 गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक

आहारात दुधाचा समावेश करताना या 7 गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक
बहुतांश लोक आरोग्य चांगले राहण्यासाठी दुधाचे सेवन करतात. पण ह्याच बरोबर ते अशा काही चुका ...

मुलींची पसंत : लाकडी दागिने

मुलींची पसंत : लाकडी दागिने
घरातील फर्निचरसाठीहोणारा लाकडाचा वापर नवीन नाही. परंतु, लाकडाचा वापर आता चक्क ...

केस रंगवताना घेण्यात येणारी काळजी

केस रंगवताना घेण्यात येणारी काळजी
सर्वात पहिली काळजी म्हणजे दर्जेदार रंगच निवडा, तिकडे तडजोड नको. पहिल्यांदाच रंग लावत असाल ...

कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी कोरोनाग्रस्तांच्या ...

कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी कोरोनाग्रस्तांच्या मोबाईल वापरावर बंदी
कोरोनाग्रस्तांच्या मोबाईल वापरावर बंदी आणण्याचा निर्णय उत्तर प्रदेश सरकाराने घेतला आहे. ...

लॉकडाउनमुळे टळले 78 हजार कोरोनाबाधितांचे मृत्यू सरकारची ...

लॉकडाउनमुळे टळले 78 हजार कोरोनाबाधितांचे मृत्यू सरकारची माहिती
देशातील काही स्तरांमधून लॉकडाउनवर कितीही टीका होत असली, तरीदेखील लॉकडाउनने 14 ते 19 लाख ...

महाराष्ट्रात विमानसेवेला स्थगिती

महाराष्ट्रात विमानसेवेला स्थगिती
कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर गेल्या दोन महिन्यांपासून बंद असलेली उड्डाण सेवा लवकरच सुरू होणार ...

येत्या 15 जून पर्यंत शाळा सुरु होण्याची शक्यता : वर्षा ...

येत्या 15 जून पर्यंत शाळा सुरु होण्याची शक्यता : वर्षा गायकवाड
दुसरा पर्याय म्हणजे प्रत्येक पर्यायी दिवशी वर्गातील विद्यार्थ्यांच्या तुकडीला कॉल करून ...

योगींवर हल्ला करण्याची धमकी देणाऱ्याला मुंबईतून अटक

योगींवर हल्ला करण्याची धमकी देणाऱ्याला मुंबईतून अटक
उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्यावर हल्ला करण्याची धमकी देणाऱ्या एका ...