बजेट मधील तीन मूलभूत संकल्पना

Budget
Last Modified शुक्रवार, 24 जानेवारी 2020 (18:03 IST)
1. Receipts: यात सरकारला कुठून किती पैसे मिळणार आहेत त्याचा उल्लेख केलेला असतो. मिळणारे पैसे दोन प्रकारात विभागले जातात.
Revenue Receipts
Capital Receipts


Revenue Receipts म्हणजे ज्यात आयकर, तसेच वस्तू आणि सेवा (GST) सामील असतात. या व्यतिरिक्त सरकारी मालकीच्या कंपन्यांकडून नफ्यामधून सरकारला मिळणारे लाभांश तसेच

फॉरेन एड.

Capital Receipts मध्ये जेव्हा उत्पन्नातून मिळणाऱ्या पैशांतून गरजा पूर्ण होऊ शकत नाही तेव्हा कर्ज घ्यावे लागते किंवा आपली मालमत्ता विकावी लागते. अशात कर्ज घेऊन सरकारला जे

पैसे मिळतात ते भांडवल प्राप्ती. Disinvestment Receipts म्हणजे सरकार स्वतःची मालमत्ता विकते.

2. Expenditure: यात सरकार कोणत्या प्रकल्पावर किती खर्च करणार आहे त्याचे विवरण असते. खर्चाचे ही दोन प्रकार असतात.

महसूल खर्च ह्यात सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार, निवृत्ती पेन्शन, वेगवेगले अनुदान उदा. ह्यांचा समावेश होतो.
भांडवल खर्च ह्यात सरकार मालमत्ता बनवण्यासाठी पैसे खर्च करते.
3. Deficit
उत्पन्न तेवढाच खर्च असेल तर हे संतुलित बजेट. प्राप्ती खर्चापेक्षा जास्त असतात तर शिल्लक किंवा अतिरिक्त बजेट आणि उत्पन्नापेक्षा खर्च जास्त असेल तर तूट बजेट.
तुटीचे प्रकार-
महसूल तूट, भांडवल तूट, वित्तीय तूट, वित्तीय तूट


यावर अधिक वाचा :

पंढरपुरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा पहाटे उत्साहात

पंढरपुरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा पहाटे उत्साहात संपन्न
कार्तिकी एकादशीला पंढरपुरात श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरात विठू-रखुमाईची शासकीय महापूजा ...

शैक्षणिक प्रवेश प्रक्रियेला हिरवा कंदिल, राज्य सरकार वादात ...

शैक्षणिक प्रवेश प्रक्रियेला हिरवा कंदिल, राज्य सरकार वादात सापडण्याची चिन्हे
मराठा आरक्षणाला सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या हंगामी स्थगितीनंतर ठप्प झालेली २०२०-२१ या ...

दिग्गज फुटबॉलर डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी ...

दिग्गज फुटबॉलर डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले
अर्जेंटिनाचा महान फुटबॉलर आणि प्रशिक्षक डिएगो मॅराडोना यांचे वयाच्या 60 व्या वर्षी निधन ...

चमोलीच्या नीती खोर्‍यात पहिल्यांदा वाजतील मोबाइल, JIOने ...

चमोलीच्या नीती खोर्‍यात पहिल्यांदा वाजतील मोबाइल, JIOने प्रथमच दोन 4 जी टॉवर्स सुरू केले
उत्तराखंडच्या चमोलीतील भारत-तिबेट सीमेला लागणारी नीती खोर्‍यात रिलायन्स जिओचे दोन 4 जी ...

आई हेच आपले खरे दैवत

आई हेच आपले खरे दैवत
प्रत्येकाच्या आयुष्यात महत्त्वाची भूमिका कोणी बजावत तर ती आपली आई असते. खरं तर आई हा शब्द ...

अंधश्रद्धा चूक की बरोबर

अंधश्रद्धा चूक की बरोबर
आजचा काळ विज्ञानाच्या असून देखील बरेच लोक अंधश्रद्धे मध्ये विश्वास ठेवतात. अशे लोक भोंदू ...

कुठेतरी अंतःकरणात लाज नावाची गोष्ट असते, बघा काही शिल्लक ...

कुठेतरी अंतःकरणात लाज नावाची गोष्ट असते, बघा काही शिल्लक राहिली आहे का?
विधान परिषदेच्या पदवीधर व शिक्षक मतदारसंघांत भाजपाला मोठा फटका बसला दरम्यान, ...

मुख्यमंत्री आज समृद्धी महामार्गाची पाहणी करणार

मुख्यमंत्री आज समृद्धी महामार्गाची पाहणी करणार
मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आज अर्थात शनिवारी अमरावती आणि औरंगाबाद जिल्ह्याचा दौरा करणार ...

राज्यात कोरोनाचे 5,229 नवीन रुग्ण वाढले

राज्यात कोरोनाचे 5,229 नवीन रुग्ण वाढले
महाराष्ट्रात शुक्रवारी कोरोनाचे 5,229 नवीन रुग्ण वाढले असून 127 कोरोना रुग्णांचा मृत्यू ...

वाचा, मराठा आरक्षणाबाबत महत्त्वाची माहिती अशोक चव्हाण यांनी ...

वाचा, मराठा आरक्षणाबाबत महत्त्वाची माहिती अशोक चव्हाण यांनी काय दिली
येत्या ९ डिसेंबर रोजी मराठा आरक्षणावर सर्वोच्च न्यायालयात सुनावणी होणार आहे. पाच सदस्यीय ...