नैतिक कथा : मूर्खांचे राज्य; गोष्ट जुलमी राजा आणि विद्वानांची
Kids story : अनेक वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. एके काळी एक समृद्ध आणि वैभवशाली राज्य होते. तिथे शांतता आणि शिस्त नांदत होती, कारण राजा विद्वानांचा एक न्यायी आणि नीतिमान आश्रयदाता होता. पण नंतर राजाच्या मृत्यूनंतर त्याचा मुलगा सिंहासनावर बसला. नवीन राजा केवळ मूर्खच नव्हता, तर गर्विष्ठही होता. सिंहासनावर बसताच त्याने राज्याचे रूपांतर करण्यास सुरुवात केली.
एके दिवशी, जेव्हा एका वृद्ध मंत्र्याने राज्याच्या ढासळत्या अर्थव्यवस्थेबद्दल चिंता व्यक्त केली, तेव्हा राजा कठोरपणे म्हणाला, "तुमची शहाणपण तुम्हालाच घाबरवते! आम्हाला आमच्या चुका दाखवणाऱ्या लोकांची गरज नाही. हे राज्य चालवण्यासाठी आम्ही जे बोलतो ते पुरेसे आहे." दुसऱ्याच दिवशी, त्याने राज्यातील सर्व बुद्धिमान मंत्र्यांचा, कुशल सेनापतींचा आणि विद्वान सल्लागारांचा अपमान करून त्यांना हद्दपार केले. त्यांच्या जागी अशा लोकांना नेमण्यात आले, जे राजाच्या प्रत्येक चुकीचेही कौतुक करत असत. विद्वानांबद्दलचा अनादर हीच राज्याची नवी ओळख बनली होती. लवकरच, राज्यात ज्ञानाची चर्चा थांबली. शाळा ओस पडल्या आणि ग्रंथालयांवर धूळ साचू लागली. जर कोणी वाद घातला किंवा विज्ञानाबद्दल बोलले, तर राजाचे खुशामतखोर त्यांचा जाहीरपणे अपमान करत असत. जगण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे 'मूर्ख' राहणे, हे लोकांच्या हळूहळू लक्षात आले. लोक आता उघडपणे बोलण्यास घाबरत होते. राजाचा राग टाळण्यासाठी ते मूर्खपणाचे सोंग करत असत. शहरातील कोणी विद्वान असल्याची बातमी राजापर्यंत पोहोचल्यास, त्याला तात्काळ अटक करून जंगलात हद्दपार केले जात असे. हळूहळू, संपूर्ण शहर विद्वानांविना रिकामे झाले आणि राज्य 'मूर्खांचे घर' बनले. राज्यातून हद्दपार झालेल्या शेकडो विद्वानांना आणि पंडितांना आता जवळच्याच एका घनदाट जंगलात राहण्यास भाग पाडले गेले. त्यांनी तिथे लहान झोपड्या बांधल्या होत्या.
एके दुपारी, एक विद्वान संत त्या अरण्यातून जात होते. त्यांचे तेज इतके दिव्य होते की, धुळीने माखलेले आणि फाटलेले कपडे घातलेल्या विद्वानांनीही त्यांना ओळखले. सर्वांनी त्या संतांच्या चरणी नतमस्तक झाले. एक वृद्ध विद्वान डोळ्यात अश्रू आणून म्हणाले, "हे महान ऋषी! काळाच्या चक्राकडे पाहा. जिथे आपण राजवाड्यात असायला हवे होते, तिथे आज आपण या निर्जन अरण्यात दुःखात जगत आहोत. त्या मूर्ख राजाने ज्ञानाचा गळा घोटला आहे." त्या संतांनी शांतपणे सर्वांची व्यथा ऐकली. त्यांनी काही क्षणांसाठी डोळे मिटले आणि ते ध्यानात लीन झाले. जेव्हा त्यांनी डोळे उघडले, तेव्हा त्यांच्या आवाजात एका संदेष्ट्यासारखा दृढपणा होता. महात्मा गंभीर स्वरात म्हणाले, “दुःखी होऊ नका. हा निसर्गाचा नियम आहे की जिथे अधर्म आणि अज्ञानाचा अंधार वाढतो, तिथे पतनाची पहाटही लवकर उगवते. ज्या राज्यात राजा, मंत्री आणि प्रजा मूर्खपणालाच आपला धर्म मानतात, त्या राज्याचा पायाच पोखरला जातो. बाहेरचा कोणीही अशा राज्याचा अंत करू शकत नाही, तर त्याचे स्वतःचे दुर्बळपणच त्याला खाली खेचते.” ते पुढे म्हणाले, “शेजारच्या राज्याचा राजा अत्यंत शक्तिशाली आणि बुद्धिमान आहे. त्याला गुप्तहेरांकडून माहिती मिळाली आहे की तुमच्या राज्याचे सैन्य आता केवळ नावापुरतेच उरले आहे, कारण त्याचे कुशल सेनापती काढून टाकण्यात आले आहे. त्याला माहित आहे की युद्धात मूर्खांच्या टोळीला हरवण्यासाठी मोठ्या सैन्याची गरज नसते; फक्त एक योग्य रणनीती पुरेशी असते. लवकरच तो हल्ला करून या जुलमी आणि मूर्ख राजवटीचा अंत करेल.” महात्म्यांची भविष्यवाणी खरी ठरली. काही आठवड्यांनंतर, शेजारच्या राजाने हल्ला केला. मूर्ख राजाचे खुशामतखोर मंत्री रणांगणातून सर्वात आधी पळून गेले आणि राजाला त्याच्या मूर्खपणामुळे युद्धाची रणनीतीसुद्धा कळली नाही. राज्याचा नाश झाला.
तात्पर्य: जो शिक्षकांचा, शास्त्रज्ञांचा आणि विचारवंतांचा आदर करत नाही, त्याचा नाश अटळ असतो.
एके दुपारी, एक विद्वान संत त्या अरण्यातून जात होते. त्यांचे तेज इतके दिव्य होते की, धुळीने माखलेले आणि फाटलेले कपडे घातलेल्या विद्वानांनीही त्यांना ओळखले. सर्वांनी त्या संतांच्या चरणी नतमस्तक झाले. एक वृद्ध विद्वान डोळ्यात अश्रू आणून म्हणाले, "हे महान ऋषी! काळाच्या चक्राकडे पाहा. जिथे आपण राजवाड्यात असायला हवे होते, तिथे आज आपण या निर्जन अरण्यात दुःखात जगत आहोत. त्या मूर्ख राजाने ज्ञानाचा गळा घोटला आहे." त्या संतांनी शांतपणे सर्वांची व्यथा ऐकली. त्यांनी काही क्षणांसाठी डोळे मिटले आणि ते ध्यानात लीन झाले. जेव्हा त्यांनी डोळे उघडले, तेव्हा त्यांच्या आवाजात एका संदेष्ट्यासारखा दृढपणा होता. महात्मा गंभीर स्वरात म्हणाले, “दुःखी होऊ नका. हा निसर्गाचा नियम आहे की जिथे अधर्म आणि अज्ञानाचा अंधार वाढतो, तिथे पतनाची पहाटही लवकर उगवते. ज्या राज्यात राजा, मंत्री आणि प्रजा मूर्खपणालाच आपला धर्म मानतात, त्या राज्याचा पायाच पोखरला जातो. बाहेरचा कोणीही अशा राज्याचा अंत करू शकत नाही, तर त्याचे स्वतःचे दुर्बळपणच त्याला खाली खेचते.” ते पुढे म्हणाले, “शेजारच्या राज्याचा राजा अत्यंत शक्तिशाली आणि बुद्धिमान आहे. त्याला गुप्तहेरांकडून माहिती मिळाली आहे की तुमच्या राज्याचे सैन्य आता केवळ नावापुरतेच उरले आहे, कारण त्याचे कुशल सेनापती काढून टाकण्यात आले आहे. त्याला माहित आहे की युद्धात मूर्खांच्या टोळीला हरवण्यासाठी मोठ्या सैन्याची गरज नसते; फक्त एक योग्य रणनीती पुरेशी असते. लवकरच तो हल्ला करून या जुलमी आणि मूर्ख राजवटीचा अंत करेल.” महात्म्यांची भविष्यवाणी खरी ठरली. काही आठवड्यांनंतर, शेजारच्या राजाने हल्ला केला. मूर्ख राजाचे खुशामतखोर मंत्री रणांगणातून सर्वात आधी पळून गेले आणि राजाला त्याच्या मूर्खपणामुळे युद्धाची रणनीतीसुद्धा कळली नाही. राज्याचा नाश झाला.
तात्पर्य: जो शिक्षकांचा, शास्त्रज्ञांचा आणि विचारवंतांचा आदर करत नाही, त्याचा नाश अटळ असतो.
ALSO READ: नैतिक कथा : गोष्ट चेटकीण आणि गुलाब फुलाची
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
ALSO READ: नैतिक कथा : धूर्त कोल्हा आणि बुद्धिमान घोडा
