संबंधित माहिती
- कमी कालावधीत, कमी खर्चात भरघोस उत्पन्न मिळवून देणारे वेलवर्गीय पीक; दुधी भोपळा
- आकाश अंबानी यांनी जिओच्या एआय रोडमॅपची रूपरेषा मांडली: एआय कॉल्स, व्यवसाय आणि कृषी क्षेत्रात पोहोचेल
- शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी, प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजने'चा २३ वा हप्ता या दिवशी खात्यात जमा होणार
- तुम्ही कर्जमाफीसाठी पात्र आहात का? 'पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कर्जमुक्ती योजना २०२६' चे नवीन नियम पहा!
- कारखाने, शेतकरी, मच्छीमारांचा माल योग्य मूल्यावर विकला जाईल; भारत आणि यूके व्यापारी संबंधांमध्ये नवीन अध्याय सुरू होणार
गिलके लागवड: कमी खर्चात बंपर नफा देणारा फायदेशीर व्यवसाय
गिलके ही उन्हाळी आणि पावसाळी हंगामातील एक अत्यंत फायदेशीर भाजीपाला पिकाची लागवड आहे. कमी खर्चात आणि कमी कालावधीत हे पीक चांगले उत्पन्न देते. गिलके लागवडीची संपूर्ण माहिती आज आपण पाहणार आहोत.
१. हवामान आणि जमीन
हवामान: गिलके हे प्रामुख्याने उष्ण आणि दमट हवामानात चांगले वाढणारे पीक आहे. कडक थंडी या पिकाला सोसत नाही.
जमीन: मध्यम ते भारी, पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी आणि सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली जमीन (सामू ६.५ ते ७.५) या पिकासाठी उत्तम मानली जाते.
२. लागवडीचा हंगाम
उन्हाळी हंगाम: जानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यापासून ते फेब्रुवारी महिन्यापर्यंत लागवड करावी.
पावसाळी हंगाम: जून ते जुलै महिन्या दरम्यान लागवड पूर्ण करावी.
३. सुधारित जाती
चांगल्या उत्पादनासाठी खालील जातींची निवड करावी:
पुसा चिकनी: ही अतिशय लोकप्रिय जात असून हिची फळे मऊ आणि हिरवी असतात.
फुले कोमल: महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने विकसित केलेली ही जात असून अधिक उत्पादन देते.
काही नामांकित कंपन्यांचे हायब्रीड (संकरित) वाण: बाजारात जास्त मागणी असणारी आणि लवकर येणारी संकरित बियाणे देखील तुम्ही निवडू शकता.
४. लागवड पद्धत आणि बियाणे प्रमाण
बियाणे प्रमाण: एक एकर क्षेत्रासाठी साधारणपणे १ ते १.५ किलो बियाणे पुरेशी होते.
लागवडीचे अंतर:
पावसाळी हंगामात वेलींची वाढ जास्त होते, त्यामुळे दोन ओळींत ५ ते ६ फूट आणि दोन वेलींत २ फूट अंतर ठेवावे.
लागवड करताना एका ठिकाणी २ बिया टोकाव्यात.
५. खत आणि पाणी व्यवस्थापन
खत व्यवस्थापन: जमिनीची मशागत करतानाच भरपूर प्रमाणात शेणखत मिक्स करावे. लागवडीच्या वेळी रासायनिक खतांचा (नत्र, स्फुरद, पालाश) शिफारशीत डोस द्यावा.
पाणी व्यवस्थापन:उन्हाळ्यात जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे ४ ते ६ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
पावसाळ्यात पाणी देण्याची गरज नसते, मात्र शेतात पाणी साचून राहणार नाही याची काळजी घ्यावी. ठिबक सिंचनाचा वापर केल्यास पाण्याचा योग्य वापर होतो.
६. वेलींना मांडव करणे (महत्त्वाचा टप्पा)
पावसाळी हंगामात गिलक्याचे पीक घेताना वेली जमिनीवर न सोडता बांबू आणि तारांच्या साहाय्याने मांडव (मंडप पद्धत) करून त्यावर चढवाव्यात. यामुळे:
फळे जमिनीला टेकत नाहीत, त्यामुळे ती सडत नाहीत.
फळांचा रंग आणि आकार चांगला राहतो, ज्यामुळे बाजारात चांगला भाव मिळतो.
कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होतो.
७. कीड व रोग नियंत्रण
कीड: प्रामुख्याने लाल भोगा आणि फळमाशीचा त्रास होतो. फळमाशीसाठी शेतात मक्षिका सापळे (Pheromone Traps) लावावेत.
रोग: भुरी आणि केवडा या रोगांचा प्रादुर्भाव पानावरांवर होतो. यासाठी कृषी सेवा केंद्राच्या सल्ल्याने योग्य बुरशीनाशकाची फवारणी करावी.
८. काढणी आणि उत्पादन
लागवडीनंतर साधारणपणे ४५ ते ५० दिवसांत गिलके काढणीस तयार होतात. फळे कोवळी आणि मऊ असतानाच त्यांची तोडणी करावी, कारण ती जून (जास्त पिकल्यास) झाल्यास आत धागे तयार होतात आणि बाजारात किंमत मिळत नाही. दर २ ते ३ दिवसांनी तोडणी करावी. योग्य व्यवस्थापन केल्यास एका एकरातून ५० ते ७० क्विंटल पर्यंत उत्पादन मिळू शकते.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
ALSO READ: कोथिंबीर लागवड: सोपी आणि संपूर्ण माहिती
Edited By- Dhanashri Naik
