पितृपक्षात खिरीला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान! पूर्वजांच्या नैवेद्यासाठी खिरीचे हे प्रकार नक्कीच बनवू शकतात
पितृपक्षात पूर्वजांच्या नैवेद्यासाठी खिरीचे हे सात्विक आणि पारंपरिक प्रकार अतिशय महत्त्वाचे मानले जातात. पूर्वजांच्या नैवेद्यासाठी खिरीचे हे प्रकार नक्कीच बनवू शकतात.
१. तांदळाची सात्विक खीर (Rice Kheer)
श्राद्धाच्या नैवेद्यात तांदळाची खीर सर्वात पवित्र मानली जाते.
साहित्य-
तांदूळ (आंबेमोहर किंवा बास्मती तुकडा): ¼ कप
दूध: १ लिटर (फुल क्रीम)
साखर किंवा किसलेला गूळ: ½ कप (चवीनुसार)
साजूक तूप: १ ते २ मोठे चमचे
वेलची-जायफळ पूड: १ लहान चमचा
चारोळी व काजू-बदामाचे तुकडे: २ मोठे चमचे
केशर: ५-६ काड्या (ऐच्छिक)
कृती-
तांदूळ स्वच्छ धुऊन १५ ते २० मिनिटे पाण्यात भिजत ठेवा. त्यानंतर पाणी पूर्णपणे काढून तांदूळ सुती कपड्यावर वाळवून घ्या आणि मिक्सरला थोडे जाडसर (रव्यासारखे) फिरवून घ्या. एका कढईत १ चमचा साजूक तूप गरम करा. त्यात जाडसर वाटलेला तांदूळ मंद आचेवर छान सुवास सुटेपर्यंत २ ते ३ मिनिटे परतून घ्या. दुसऱ्या जाड बुडाच्या भांड्यात १ लिटर दूध उकळत ठेवा. दूध उकळल्यावर त्यात भाजलेला तांदूळ घाला. मंद आचेवर सतत हलवत तांदूळ पूर्णपणे मऊ शिजवून घ्या (सुमारे १२ ते १५ मिनिटे). तांदूळ छान मऊ शिजून खीर घट्ट झाल्यावर त्यात साखर (किंवा गूळ), तुपात तळलेले काजू, बदाम, चारोळी आणि केशर घाला. साखर विरघळेपर्यंत आणखी ४-५ मिनिटे मंद आचेवर उकळा. गॅस बंद करण्यापूर्वी शेवटी १ लहान चमचा वेलची-जायफळ पूड घालून मिक्स करा आणि गॅस बंद करा. श्राद्धाच्या नैवेद्यासाठी विशेष टीप:श्राद्धपक्षात नैवेद्याचे ताट वाढताना खिरीवर साजूक तुपाची धार सोडून तुळशीचे पान ठेवण्याची परंपरा आहे.
२. गव्हाची खीर (Wheat Kheer)
साहित्य-
गहू - अर्धा कप
साखर - १/४ कप
दूध - एक लिटर
नारळ - १/४ कप
गूळ - अर्धा कप
तूप - चार चमचे
काजू
बदाम
वेलची
कृती-
सर्वात आधी गहू धुवून ते कमीतकमी अर्धा तास पाण्यात भिजवा. आता यानंतर, गहू चाळणीत गाळून घ्या आणि पाणी काढून टाका. तसेच आता गहू एका कापडावर ठेवा आणि सर्व पाणी निघून जाईपर्यंत तिथेच राहू द्या. आता गहू पूर्णपणे वाळल्यानंतर ते सोलून मिक्सर जारमध्ये बारीक करा. गहू हळूहळू १ ते ३ वेळा बारीक करा. यामुळे गव्हाचे साल निघून जाईल. सोललेला गहू एका प्लेटमध्ये काढा आणि साले वेगळी करा. आता कुकरमध्ये पाणी घाला आणि त्यात धुतलेले गहू घाला आणि उकळावा. यानंतर, नंतर दुधात वेलची घाला. दूध तयार झाल्यावर त्यामध्ये गहू, साखर, काजू, बदाम, नारळ किस, गूळ घालावा. व हे मिश्रण चांगल्या प्रकारे हलवून शिजू द्यावे. तर चला तयार आहे आपली स्वादिष्ट गव्हाची खीर रेसिपी, नक्कीच सर्व्ह करा.
३. शेवयांची खीर (Sevai Kheer)
जर वेळ कमी असेल तर नैवेद्यासाठी शेवयांची खीर देखील पटकन बनवली जाते.
साहित्य-
शेवया (बारीक किंवा जाड): १ कप
दूध: ४ कप (१ लिटर)
साखर: ½ कप (चवीनुसार)
साजूक तूप: १ मोठा चमचा
वेलची पूड व चारोळी: १ लहान चमचा
कृती-
कढईत तूप गरम करून शेवया छान तांबूस रंगावर परतून घ्या. त्यात गरम दूध ओता आणि मंद आचेवर शेवया मऊ होईपर्यंत ५ मिनिटे उकळा. शेवया शिजल्यावर त्यात साखर, चारोळी आणि वेलची पूड घालून आणखी २ मिनिटे उकळून गॅस बंद करा. पितृपक्षाच्या नैवेद्यासाठी खीर वाढताना त्यावर साजूक तुपाची धार सोडून आणि तुळशीचे पान ठेवूनच देवाला व पितरांना अर्पण केली जाते.
४. गवल्यांची खीर (Gawla Kheer)
गव्हल्यांची खीर हा महाराष्ट्रातील अतिशय जुना, दुर्मिळ आणि पारंपरिक गोड पदार्थ आहे. विशेषतः पितृपक्षात ही खीर आवर्जून बनवली जाते. गव्हले म्हणजे गव्हाच्या चिकापासून किंवा ओल्या कणकेपासून हाताने वळलेल्या सुरेख शेवयांसारखा प्रकार असतो.
साहित्य-
घरगुती गव्हले: १ कप
दूध: १ लिटर (फुल क्रीम)
साखर किंवा किसलेला गूळ: ¾ कप (चवीनुसार)
साजूक तूप: २ मोठे चमचे
वेलची-जायफळ पूड: १ लहान चमचा
चारोळी, काजू, बदाम आणि पिस्ता तुकडे: २ मोठे चमचे
केशर: ६-७ काड्या (थोड्या गरम दुधात भिजवलेल्या)
कृती-
एका कढईत २ मोठे चमचे साजूक तूप गरम करा. त्यात १ कप गव्हले घाला आणि मंद आचेवर छान सोनेरी (गुलाबी) रंग येईपर्यंत ३ ते ४ मिनिटे परतून घ्या. (गव्हले तुपात चांगले भाजल्यामुळे खिरीत ते एकमेकांना चिकटत नाहीत). दुसऱ्या जाड बुडाच्या भांड्यात किंवा पातेल्यात १ लिटर दूध उकळत ठेवा. दुधाला छान उकळी आल्यावर गॅस मंद करा. उकळत्या दुधात भाजलेले गव्हले घाला. मंद ते मध्यम आचेवर सतत हलवत गव्हले मऊ शिजवून घ्या (सुमारे ८ ते १० मिनिटे). गव्हले शिजल्यावर दुधावर तरंगू लागतात आणि आकाराने मोठे होतात.गव्हले शिजल्यानंतर त्यात बारीक चिरलेले काजू, बदाम, चारोळी आणि केशर घातलेले दूध मिसळा.आता त्यात साखर किंवा गूळ घाला. साखर विरघळेपर्यंत आणखी ३-४ मिनिटे खीर मंद आचेवर उकळू द्या. खीर छान दाटसर झाल्यावर शेवटी वेलची-जायफळ पूड घाला आणि गॅस बंद करा. गुळाची खीर बनवणार असाल तर गव्हले दुधात पूर्ण शिजल्यानंतर गॅस बंद करा आणि खीर थोडी कोमट झाल्यावर त्यात गूळ मिसळा, यामुळे दूध फाटत नाही. ही खीर गरम किंवा थंड करून वरून साजूक तुपाची धार सोडून सर्व्ह करा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
