गौरी गणपती विसर्जनानंतर घरातील निर्माल्याचे व पूजेच्या साहित्याचे काय करावे? जाणून घ्या योग्य पद्धत
श्रीगणेशोत्सवाचा आनंद आणि उत्साह काही वेगळाच असतो. दहा दिवसांच्या थाटामाटातील पूजेनंतर आणि अनंत चतुर्दशीला लाडक्या बाप्पाला निरोप दिल्यानंतर, घरात अनेक पूजेच्या वस्तू, सजावटीचे साहित्य आणि निर्माल्य उरते. अनेकदा या वस्तूंचे काय करावे आणि त्यांची विल्हेवाट कशी लावावी, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. धार्मिक पद्धतीनुसार आणि पर्यावरणाचा समतोल राखून या वस्तूंची योग्य विल्हेवाट कशी लावायची, याची माहिती खालीलप्रमाणे:
१. पूजेचे निर्माल्य (फुले, दुर्वा, शमी व पत्री)
गणपती बाप्पाला अर्पण केलेली फुले, हार, दुर्वा आणि इतर पत्री नदीत किंवा तलावात फेकून देण्याऐवजी त्याचा योग्य वापर करा:
सेंद्रिय खत : निर्माल्यातील प्लॅस्टिक, धागे किंवा सुतळी वेगळी करा. उरलेली फुले व पाने सुकवून ती कुंडीतील मातीत किंवा कंपोस्ट बिनमध्ये टाका. काही दिवसांतच यापासून उत्तम दर्जाचे सेंद्रिय खत तयार होते, जे घरातील रोपांसाठी अत्यंत पौष्टिक असते. घरगुती धूप किंवा सुगंधी वस्तू: सुकलेली फुले एकत्र करून बारीक वाटून घ्या. त्यात कापूर, गुग्गुळ आणि साजूक तूप मिसळून धूप तयार करता येतो.
२. दुर्वा आणि अक्षता
दुर्वा: बाप्पाला वाहिलेल्या दुर्वा तुळशीच्या कुंडीत किंवा इतर झाडांच्या मुळाशी टाकाव्यात.
अक्षता: पूजेत वापरलेले तांदूळ (अक्षता) पक्ष्यांना अन्न म्हणून घालावेत किंवा झाडांच्या कुंडीत टाकावेत. ते कचऱ्यात जाणार नाहीत याची काळजी घ्या.
३. कळशातील नारळ आणि पाणी
नारळ: गणपतीच्या पूजेत ठेवलेला नारळ हा अत्यंत पवित्र मानला जातो. हा नारळ प्रसाद म्हणून घरातील सर्वांनी खावा किंवा त्याचा वापर गोड पदार्थ (उदा. नारळाची वडी किंवा खीर) बनवण्यासाठी करावा.
कळशातील पाणी: कळशातील पाणी हे मंत्रोच्चाराने पवित्र झालेले असते. हे पाणी संपूर्ण घरात प्रोक्षण (शिंपडावे) करावे, ज्यामुळे घरातील नकारात्मक ऊर्जा दूर होते. उरलेले पाणी तुळशीला किंवा इतर झाडांना अर्पण करावे.
४. सजावटीचे साहित्य आणि मखर
पुनर्वापर: थर्मोकोल किंवा प्लॅस्टिकऐवजी कापडी, कागदी किंवा लाकडी सजावटीचा वापर केला असल्यास ते साहित्य नीट व्यवस्थित पॅक करून ठेवा. पुढील वर्षी किंवा इतर सणांना (उदा. दिवाळी) त्याचा पुन्हा वापर करता येतो.
विल्हेवाट: इको-फ्रेंडली नसलेले साहित्य कचऱ्यात न टाकता योग्य प्रकारे वर्गीकरण करून पुनर्वापरासाठी द्यावे.
५. उत्तरपूजेचे साहित्य आणि विसर्जन पाणी
घरगुती विसर्जन झाल्यास: जर तुम्ही बाप्पाचे विसर्जन घरातच बादलीत किंवा टबमध्ये केले असेल, तर ती माती विरघळल्यानंतर घरातील कुंड्यांमध्ये किंवा बागेत टाकावी. ते पाणी नाल्यात किंवा गटारात वाहून जाणार नाही याची दक्षता घ्यावी.
धातूची मूर्ती असल्यास: जर तुमची मूर्ती पितळ, चांदी या धातूची असेल आणि तुम्ही तिचे केवळ प्रतीकात्मक विसर्जन केले असेल, तर ती मूर्ती कोरडी पुसून, देव्हाऱ्यात स्थापित करावी.
टीप: धार्मिक वस्तूंची विल्हेवाट लावताना स्वच्छता आणि श्रद्धेसोबतच पर्यावरणाची हानी होणार नाही याची काळजी घेणे हेच बाप्पाची खरी सेवा ठरेल.
