पितृपक्षातील तृतीया श्राद्धाची संपूर्ण माहिती; तिथी, विधी आणि महत्त्व
पितृपक्षाच्या तिसऱ्या दिवशी होणारी श्राद्ध, कोणत्याही महिन्याच्या शुक्ल किंवा कृष्ण पक्षाच्या तिसऱ्या दिवशी हे नश्वर जग सोडून गेलेल्या प्रियजनांच्या आत्म्यास शांती आणि समाधान मिळावे यासाठी केली जाते. स्थानिक भाषेत याला 'तीज श्राद्ध' असेही म्हणतात. यावर्षी ही शुभ तारीख मंगळवार, २९ सप्टेंबर, २०२६ रोजी आहे.
तृतीय तिथी आणि श्राद्धाची वेळ:
तृतीय तिथी २८ सप्टेंबर रोजी सायंकाळी ७:१३ वाजता सुरू होते आणि २९ सप्टेंबर रोजी सायंकाळी ५:०९ वाजेपर्यंत चालते.
धर्मग्रंथांनुसार श्राद्ध विधींसाठी दुपारची वेळ सर्वोत्तम मानली जाते
२९ सप्टेंबर रोजी, कुतुप मुहूर्त (सकाळी ११:४७ ते दुपारी १२:३५)
रोहिणी मुहूर्त (दुपारी १२:३५ ते दुपारी १:२३)
दुपारची वेळ (दुपारी १:२३ ते दुपारी ३:४६) या सर्वात शुभ मुहूर्त असतील.
यावेळी ही तृतीया श्राद्ध विशेष का आहे? (भरणी नक्षत्राचा संयोग)
या वर्षी तृतीया तिथीला एक अत्यंत दुर्मिळ आणि विशेष योगायोग घडत आहे. या दिवशी भरणी नक्षत्र दुपारच्या स्थितीत असेल, जे २९ सप्टेंबर रोजी सकाळी ९:०३ वाजता सुरू होऊन दुसऱ्या दिवशी, ३० सप्टेंबर रोजी सकाळी ७:३६ पर्यंत टिकेल. धर्मग्रंथांमध्ये, मृत्यूची देवता यमराज यांना भरणी नक्षत्राचे स्वामी मानले जाते. पितृपक्षात भरणी नक्षत्राच्या आगमनामुळे अत्यंत फलदायी महालय योग निर्माण होतो, ज्यामुळे या दिवशी केलेल्या अर्पणांमुळे पूर्वजांना त्वरित समाधान मिळते.
ही श्राद्ध कोणासाठी आणि का केली जाते?
कोणासाठी: जर तुमच्या आई, वडील किंवा कुटुंबातील इतर कोणत्याही दिवंगत सदस्याचे तिथी महिन्याच्या तिसऱ्या दिवशी निधन झाले असेल, तर ही श्राद्ध त्यांच्यासाठी केली जाते.
शुभ परिणाम: जर तीजची श्राद्ध योग्य विधी आणि शुद्ध भावनेने केली गेली, तर पूर्वजांच्या आशीर्वादाने घरात ज्ञान, उत्तम आरोग्य आणि आर्थिक समृद्धी येते.
श्राद्ध आणि तर्पणासाठी सोपी पूजा पद्धत
जलंजली आणि पूजा: सर्वप्रथम, गंगाजल, कच्चे दूध, जव, तुळशीची पाने आणि मध मिसळून तयार केलेली जलंजली आपल्या पूर्वजांना अर्पण करा. त्यानंतर, शुद्ध गाईच्या तुपाचा दिवा लावा आणि धूप, चंदन व गुलाबाची फुले अर्पण करा.
नामस्मरण आणि पठण: आपल्या वडिलांपासून सुरुवात करून, शक्य तितक्या पूर्वजांच्या नावांचे स्मरण करा आणि 'स्वधा' या शब्दाचा जप करत अन्न आणि पाणी अर्पण करा. यानंतर, भगवान विष्णू आणि यम यांची पूजा करा आणि गीतेच्या तिसऱ्या अध्यायाचे पठण करा.
भोग आणि पंचबली: कढी-भात, खीर, पुरी आणि सात्विक भाज्या यांसारखे विशेष खाद्यपदार्थ तयार करा. तयार केलेल्या अन्नाचा एक भाग काढून अंगठ्याने पाणी अर्पण करा. यानंतर, देव, गायी, कावळे, कुत्रे आणि मुंग्या (पंचबली) यांच्यासाठी अन्नाचा एक भाग काढा.
ब्राह्मण भोजन आणि दान: तृतीया श्राद्धाच्या दिवशी तीन पात्र ब्राह्मणांना भोजन देण्याची प्रथा आहे. जेवणानंतर, त्यांना आपल्या क्षमतेनुसार वस्त्र, तांदूळ, साखर आणि दक्षिणा द्या, आदराने निरोप द्या आणि त्यांचे आशीर्वाद घ्या.
लक्षात ठेवण्यासारखे विशेष नियम आणि खबरदारी
प्रामाणिकपणा: श्राद्धाच्या दिवशी घरात कोणताही त्रास देऊ नका, सत्यनिष्ठा बाळगा आणि कोणतेही अनैतिक किंवा स्वार्थावर आधारित व्यवहार टाळा. पितृपक्षात कोणतेही शुभ कार्य करू नका.
खाद्यपदार्थांवरील निर्बंध: या दिवशी मद्य, मांस, कांदे, लसूण, वांगी, भोपळा, मुळा, डाळ, मोहरीची भाजी, शिळे अन्न, सत्तू, काळे मीठ, काळे जिरे, पांढरे तीळ आणि हरभरा खाण्यास सक्त मनाई आहे. केवळ शुद्ध आणि सात्विक पदार्थांचे सेवन करा.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
Edited By- Dhanashri Naik
ALSO READ: पितृपक्ष पूजा विधी आणि नियम जाणून घ्या
